Zalo

Xét nghiệm triglycerid: Cách đọc chỉ số, khi nào cần làm và chuẩn bị

Kiến thức y khoa cholesterol chuẩn bị xét nghiệm xét nghiệm mỡ máu
Người đàn ông xem phiếu xét nghiệm bên bàn ăn, minh họa việc đọc chỉ số triglycerid.

Xét nghiệm triglycerid là gì?

Xét nghiệm triglycerid (TG, còn viết triglyceride) là phép đo nồng độ triglycerid trong máu. Triglycerid là một dạng chất béo được cơ thể sử dụng và dự trữ làm năng lượng. Sau khi ăn, một phần năng lượng dư thừa được chuyển thành triglycerid. Vì vậy, nồng độ TG có thể chịu ảnh hưởng từ thời điểm và thành phần bữa ăn. Xét nghiệm thường nằm trong bộ mỡ máu cùng cholesterol toàn phần, LDL-C và HDL-C.

TG hỗ trợ đánh giá chuyển hóa lipid và theo dõi nguy cơ tim mạch. Trường hợp tăng triglycerid rất cao cần được tư vấn y khoa kịp thời. Tuy nhiên, TG không phải một xét nghiệm độc lập để khẳng định bệnh tim mạch, viêm tụy hay bệnh gan. Cần đọc kết quả cùng các chỉ số khác và tiền sử bệnh. Chế độ ăn, thuốc, sức khỏe khi lấy mẫu cũng cần được ghi nhận.

Triglycerid và cholesterol khác nhau ở điểm nào?

Cholesterol là thành phần của màng tế bào và tiền chất tổng hợp nhiều chất cần thiết. Triglycerid chủ yếu là dạng tích trữ năng lượng. Hai chất này đều được chuyên chở trong máu bởi các hạt lipoprotein. Nhưng có vai trò khác nhau. Cholesterol toàn phần trong khoảng tham khảo không đồng nghĩa TG chắc chắn bình thường. TG cao cũng không tự chứng minh LDL-C cao.

Chỉ sốPhản ánhĐiểm cần nhớ
Triglycerid (TG)Lượng triglycerid trong máuBị ảnh hưởng bởi ăn uống, rượu và một số bệnh lý
Cholesterol toàn phầnTổng lượng cholesterolKhông cho biết thành phần LDL-C riêng
LDL-CCholesterol trong LDLQuan trọng trong đánh giá nguy cơ xơ vữa
HDL-CCholesterol trong HDLDiễn giải cùng các nguy cơ khác

Các thành phần này thường được đọc cùng nhau trong lipid profile. TG tăng đáng kể có thể khiến LDL-C tính toán kém phù hợp hoặc không được báo theo phương pháp thường dùng. Phòng xét nghiệm và bác sĩ sẽ quyết định cách đánh giá tiếp. Không suy từ tỷ lệ TG và cholesterol để tự chẩn đoán bệnh. Nguy cơ tim mạch còn phụ thuộc huyết áp, đường huyết, hút thuốc, tuổi và tiền sử gia đình.

Xét nghiệm triglycerid: LDL-C và HDL-C trên phiếu mỡ máu không bù trừ cho nhau
LDL-C và HDL-C trên phiếu mỡ máu không bù trừ cho nhau.

Khi nào nên làm xét nghiệm triglycerid?

TG thường được đo trong kiểm tra sức khỏe định kỳ hoặc khi cần đánh giá rối loạn lipid máu. Bác sĩ có thể hẹn kiểm tra ở người đái tháo đường, thừa cân, tăng huyết áp hoặc bệnh tim mạch. Suy giáp, bệnh thận và uống rượu thường xuyên cũng là thông tin cần lưu ý. Cần báo tiền sử gia đình rối loạn lipid và thuốc ảnh hưởng mỡ máu. Người đang điều trị tăng triglycerid cũng cần theo dõi theo lịch cá thể hóa của bác sĩ.

Tần suất đo phụ thuộc tuổi, tình trạng sức khỏe, mức TG trước đó và mục đích xét nghiệm. Không nhất thiết cứ tăng nhẹ là phải lặp lại ngay hôm sau. Kết quả cao bất thường có thể chịu ảnh hưởng của bữa ăn hoặc bệnh đang mắc. Bác sĩ sẽ quyết định có cần lấy mẫu lại và hướng dẫn cách chuẩn bị. Không nên tự đặt lịch xét nghiệm liên tục mà bỏ qua việc tìm nguyên nhân cùng nhân viên y tế.

Xét nghiệm triglycerid có cần nhịn ăn không?

Một số trường hợp đánh giá lipid máu có thể sử dụng mẫu không nhịn ăn. Nhưng đo triglycerid trong điều kiện nhịn ăn vẫn cần thiết ở một số chỉ định. Xét nghiệm TG có thể yêu cầu nhịn ăn khoảng 9–12 giờ. Nhân viên y tế sẽ xác nhận thời lượng cụ thể trước khi lấy máu. Không nên coi đây là quy tắc bắt buộc cho mọi người hoặc nhịn ăn lâu hơn chỉ để kết quả thấp hơn.

Nếu đã ăn trước khi lấy mẫu, cần thông báo giờ ăn, lượng thức ăn, đồ uống có cồn và các xét nghiệm đi kèm. Trường hợp TG cao trên mẫu không nhịn ăn, bác sĩ có thể chỉ định kiểm tra lại lúc đói để diễn giải rõ hơn. Người mắc đái tháo đường, đang dùng insulin hoặc thuốc hạ đường huyết cần hướng dẫn riêng nhằm tránh hạ đường huyết khi nhịn ăn. Không tự dừng hoặc đổi liều thuốc để chuẩn bị xét nghiệm.

Cần chuẩn bị những gì để lấy mẫu triglycerid?

Trước buổi lấy mẫu, báo các thuốc và thực phẩm bổ sung đang dùng. Ghi thời điểm ăn gần nhất, việc uống rượu và bệnh đang mắc. Một số thuốc, bệnh tuyến giáp, đái tháo đường không được kiểm soát tốt hoặc bệnh thận có thể ảnh hưởng TG. Nếu xét nghiệm theo dõi điều trị, việc thực hiện trong điều kiện tương đối giống những lần trước giúp bác sĩ dễ đánh giá xu hướng hơn.

Nhân viên y tế thường lấy máu tĩnh mạch, đối chiếu họ tên và chỉ định, ghi nhãn ống mẫu rồi chuyển tới phòng xét nghiệm. Quá trình lấy chỉ diễn ra ngắn. Nhưng bảo quản và xử lý mẫu cần tuân thủ quy định của phòng xét nghiệm. Sau lấy máu có thể hơi đau hoặc bầm tại vị trí chọc kim. Người có tiền sử ngất khi lấy máu hoặc đang dùng thuốc chống đông nên báo trước để được hỗ trợ phù hợp.

Chỉ số triglycerid bao nhiêu là bình thường?

Các tài liệu hướng dẫn cho người trưởng thành thường chia TG thành các mức: dưới 150 mg/dL là trong khoảng mong muốn, 150–199 mg/dL là giáp ranh cao, 200–499 mg/dL là cao và từ 500 mg/dL là rất cao. Đây là mức tham khảo chung. Trẻ em có ngưỡng khác và cách diễn giải còn phụ thuộc bối cảnh lâm sàng. Phòng xét nghiệm có thể in đơn vị mmol/L, không nên so sánh trực tiếp khi chưa quy đổi.

Triglycerid người trưởng thànhPhân loại tham khảoLưu ý
Dưới 150 mg/dLTrong khoảng mong muốnVẫn cần đánh giá nguy cơ tim mạch tổng thể
150–199 mg/dLGiáp ranh caoXem chế độ ăn, bệnh nền và chỉ định tiếp theo
200–499 mg/dLCaoBác sĩ đánh giá nguyên nhân và kế hoạch theo dõi
Từ 500 mg/dLRất caoCần trao đổi y khoa sớm vì nguy cơ viêm tụy tăng

Ngưỡng từ 500 mg/dL, tương đương xấp xỉ 5,65 mmol/L, cần được chú ý vì nguy cơ viêm tụy cấp tăng, đặc biệt khi TG lên rất cao. Điều đó không có nghĩa mọi người vượt ngưỡng đều bị viêm tụy. Nếu kèm đau bụng trên dữ dội, nôn nhiều hoặc tình trạng toàn thân xấu đi, cần tới cơ sở cấp cứu. Không chờ hẹn lấy lại mẫu tại nhà.

Vì sao triglycerid tăng?

TG tăng có thể liên quan thừa năng lượng, nhiều đồ uống ngọt và tinh bột tinh chế, sử dụng rượu, ít vận động, thừa cân hoặc bệnh lý chuyển hóa. Đái tháo đường kiểm soát chưa tốt, suy giáp, bệnh gan, bệnh thận, yếu tố di truyền và một số thuốc cũng có thể góp phần làm thay đổi chỉ số. Không thể kết luận một người ăn nhiều mỡ chỉ dựa vào TG cao. Nguyên nhân cần được khai thác cụ thể.

Nếu chỉ số tăng sau một giai đoạn thay đổi thói quen hoặc dùng thuốc mới, nên cung cấp mốc thời gian rõ ràng cho bác sĩ. Việc tự dùng thuốc hạ mỡ máu, nhịn ăn cực đoan hoặc kiêng toàn bộ chất béo không phải giải pháp áp dụng chung. Bác sĩ sẽ xem xét mức tăng, nguy cơ tim mạch, nguy cơ viêm tụy và bệnh nền trước khi đề xuất điều chỉnh lối sống hay điều trị bằng thuốc.

Triglycerid cao có gây triệu chứng không?

Đa số người có TG tăng nhẹ đến vừa không nhận thấy triệu chứng đặc hiệu. Do đó, không thể dựa vào cảm giác khỏe mạnh để khẳng định TG bình thường. Ở mức rất cao, nguy cơ viêm tụy cấp tăng nhưng cũng không phải ai cũng xuất hiện triệu chứng ngay. Sự xuất hiện của đau bụng dữ dội, nhất là kèm nôn ói, cần được đánh giá y tế khẩn cấp thay vì suy luận tất cả là do mỡ máu.

Đánh giá nguy cơ tim mạch cần xem triglycerid cùng LDL-C, HDL-C, huyết áp, đường huyết, hút thuốc và tiền sử gia đình. TG thấp không loại trừ bệnh tim mạch; TG tăng cũng không khẳng định đã có tắc mạch. Bác sĩ dựa vào các yếu tố này để quyết định hướng điều trị và dự phòng.

Làm thế nào để so sánh kết quả triglycerid giữa các lần xét nghiệm?

Cần xem xét đơn vị đo, điều kiện nhịn ăn, thời điểm bữa ăn, tình trạng dùng thuốc, uống rượu và bệnh cấp tính gần ngày lấy mẫu. TG có thể dao động giữa các lần đo. Một chênh lệch nhỏ có thể chịu ảnh hưởng của biến thiên sinh học, không nhất thiết đồng nghĩa điều trị thành công hay thất bại. Nên giữ lại phiếu xét nghiệm cũ, ghi nhận những thay đổi lối sống quan trọng và trao đổi với bác sĩ khi có xu hướng tăng dai dẳng.

Người đang điều trị cần theo đúng lịch hẹn tái đánh giá, kể cả khi cảm thấy sức khỏe bình thường. Nếu TG quá cao, bác sĩ có thể cần làm rõ nguyên nhân thứ phát và cân nhắc xét nghiệm liên quan, như glucose, HbA1c, chức năng tuyến giáp hoặc chức năng thận khi thích hợp. Không nên đặt mọi xét nghiệm chỉ vì thấy trong danh sách trên mạng. Chỉ định cần phù hợp với tình trạng cụ thể.

Non-HDL cholesterol bằng cholesterol toàn phần trừ HDL-C cùng đơn vị
Non-HDL cholesterol bằng cholesterol toàn phần trừ HDL-C cùng đơn vị.

Xét nghiệm triglycerid riêng lẻ hay bộ mỡ máu: lựa chọn nào phù hợp?

Triglycerid có thể được làm riêng hoặc cùng cholesterol toàn phần, LDL-C và HDL-C. Với đánh giá nguy cơ tim mạch, các kết quả phối hợp giúp bác sĩ có thông tin đầy đủ hơn một chỉ số TG riêng lẻ.

Green Lab báo giá theo lựa chọn trên đơn. Phí lấy mẫu tận nơi là 10.000đ/lần, chưa gồm tiền xét nghiệm.

Câu hỏi thường gặp về xét nghiệm triglycerid

Triglycerid 200 mg/dL có phải đã mắc bệnh tim không?

Không. Đây là chỉ số ở nhóm tăng theo phân loại tham khảo. Nhưng không chẩn đoán bệnh tim. Bác sĩ cần đánh giá những yếu tố nguy cơ khác, xem các chỉ số lipid liên quan và hướng dẫn theo dõi phù hợp.

Đã ăn sáng thì kết quả triglycerid có còn giá trị?

Mẫu không nhịn ăn vẫn có thể sử dụng trong một số tình huống, song TG dễ chịu ảnh hưởng sau bữa ăn. Cần báo thời điểm ăn và mục tiêu xét nghiệm cho nhân viên y tế. Bác sĩ quyết định có cần đo lại lúc đói hay không.

Triglycerid rất cao có cần kiểm tra lại ngay không?

Nên liên hệ nhân viên y tế sớm để được đánh giá mức độ và kế hoạch phù hợp. Nếu có đau bụng dữ dội, nôn nhiều hoặc triệu chứng đáng lo khác, cần khám cấp cứu thay vì chỉ chờ lặp lại xét nghiệm.

Dịch vụ lấy mẫu xét nghiệm tận nơi của Green Lab

Đối với triglycerid, việc chuẩn bị trước lấy mẫu cần dựa trên danh mục xét nghiệm và hướng dẫn của cơ sở tiếp nhận. Khi đăng ký tại nhà, cần nói rõ xét nghiệm triglycerid riêng hay cả bộ mỡ máu, đồng thời cho biết thuốc đang dùng và thời điểm ăn gần nhất. Green Lab kiểm tra khả năng lấy mẫu, loại mẫu phù hợp, địa chỉ phục vụ và yêu cầu nhịn ăn nếu có trước khi xác nhận lịch.

Không tự nhịn ăn quá lâu hoặc tự ngừng thuốc chỉ để thay đổi kết quả. Nhân viên xác nhận khung giờ và tổng chi phí, gồm tiền xét nghiệm cùng phí lấy mẫu 10.000đ/lần. Thời gian dự kiến và cách nhận kết quả được trao đổi khi đăng ký.

Có thể đăng ký qua trang dịch vụ lấy mẫu xét nghiệm tại nhà hoặc gọi 1900 63 65 88. Địa chỉ Green Lab: 76–78 Khâm Thiên, Hà Nội. Không phải mọi xét nghiệm và địa bàn đều đáp ứng điều kiện lấy mẫu tận nơi.

    Đặt lịch nhanh

    GreenLab phục vụ tại các tỉnh thành: Lào Cai, Sơn La, Tuyên Quang, Thái Nguyên, Phú Thọ, Bắc Ninh, Hà Nội, Hải Dương, Hưng Yên, Ninh Bình, Thanh Hóa, Nghệ An, Hà Tĩnh, Quảng Trị, Đà Nẵng, Đắk Lắk, Hồ Chí Minh.