
Xét nghiệm Rh thường xác định kháng nguyên D trên bề mặt hồng cầu. Kết quả được ghi Rh(D) dương tính hoặc âm tính. Thông tin này có ích khi chuẩn bị truyền máu và trong chăm sóc thai kỳ. Rh âm tính không phải một bệnh và không đồng nghĩa thai nhi đang bị ảnh hưởng. Xét nghiệm Rh đơn lẻ thường không cần nhịn ăn. Cần hỏi riêng khi lấy máu cùng những xét nghiệm khác.
Xét nghiệm Rh khác định nhóm ABO thế nào?
Hệ ABO phân nhóm máu thành A, B, AB và O. Dấu cộng hoặc trừ thường thể hiện Rh(D). Chẳng hạn, A+ là nhóm A, Rh(D) dương tính. ABO và Rh(D) thuộc hai hệ kháng nguyên khác nhau trên hồng cầu.
Kết quả Rh không phải nồng độ chất trong máu. Vì vậy, không có mục tiêu “tăng Rh” hay “hạ Rh” bằng thực phẩm, thuốc bổ hoặc chế độ tập luyện. Khi phiếu ghi âm tính, cần lưu và cung cấp thông tin cho cơ sở khám chữa bệnh khi phù hợp.
Trong trao đổi thông thường, từ “Rh” thường được dùng để nói đến Rh(D). Hệ Rh còn có những kháng nguyên khác. Định nhóm D không khảo sát toàn bộ kháng nguyên hồng cầu. Nó cũng không thay thế xét nghiệm tìm kháng thể bất thường.

Khi nào cần xét nghiệm Rh?
Trong hồ sơ khám thai
Định nhóm máu là một phần quan trọng của đánh giá đầu thai kỳ. Với người mẹ Rh(D) âm tính, bác sĩ cần xem thêm kết quả sàng lọc kháng thể. Tiền sử thai nghén và truyền máu cũng cần được đối chiếu. Từ các dữ kiện này, bác sĩ lựa chọn kế hoạch theo dõi hoặc dự phòng phù hợp.
Người đã có kết quả cũ nên mang bản đầy đủ đến buổi khám. Không chỉ lưu dấu cộng hoặc trừ trên điện thoại. Cơ sở tiếp nhận còn cần tên xét nghiệm, thông tin định danh và nơi thực hiện.
Trước truyền máu hoặc thủ thuật có khả năng cần truyền máu
Cơ sở điều trị có thể yêu cầu xác định ABO, Rh(D), sàng lọc kháng thể và thử tương hợp theo quy trình truyền máu. Phiếu nhóm máu đã có giúp cung cấp tiền sử. Nhưng không tự thay thế các xét nghiệm an toàn mà bệnh viện yêu cầu cho lần điều trị hiện tại.
Không tự chọn đơn vị máu từ bảng tương thích trên mạng. Quyết định sử dụng chế phẩm còn phụ thuộc loại chế phẩm, xét nghiệm kháng thể, hoàn cảnh cấp cứu và quy trình của đơn vị truyền máu.
Ba cách ghi Rh trên phiếu kết quả
| Cách ghi trên phiếu | Ý nghĩa cần hiểu | Việc cần làm |
|---|---|---|
| Rh(D) dương tính | Phát hiện kháng nguyên D theo phương pháp xét nghiệm | Lưu cùng kết quả ABO và hồ sơ liên quan |
| Rh(D) âm tính | Không phát hiện D theo cách đánh giá của xét nghiệm | Báo bác sĩ khi khám thai hoặc chuẩn bị truyền máu |
| Kết quả chưa rõ, D yếu hoặc cần kiểm tra thêm | Cần phòng xét nghiệm giải quyết kết quả theo phương pháp chuyên môn | Không tự quy đổi thành dương hay âm; hỏi đơn vị trả phiếu |
Bảng này giải thích cách đọc thông tin, không phải bảng chỉ định truyền máu. Nếu phiếu có ghi chú kỹ thuật, cần đọc cả ghi chú. Những trường hợp phản ứng yếu hoặc không thống nhất có thể cần xét nghiệm bổ sung theo đánh giá của cơ sở chuyên môn.
Trước khi trao đổi về kết quả, kiểm tra họ tên, ngày sinh và ngày lấy mẫu. Nếu một thông tin không đúng, liên hệ nơi thực hiện để đối chiếu. Không dùng phiếu của người thân hoặc ảnh kết quả bị cắt mất phần định danh làm căn cứ cho quyết định điều trị.
Rh âm tính trong thai kỳ có đáng lo?
Điểm cần quan tâm là khả năng mẹ Rh(D) âm tính mang thai có Rh(D) dương tính và đã hình thành kháng thể chống D. Kháng thể phù hợp có thể đi qua nhau thai, ảnh hưởng hồng cầu thai nhi. Tuy nhiên, chỉ biết mẹ âm tính chưa đủ kết luận có bất đồng gây bệnh hay thai đang thiếu máu.
Bác sĩ cần kết hợp nhóm máu, sàng lọc kháng thể và diễn biến thai kỳ. Người mẹ không nên tự suy luận tình trạng của thai chỉ từ nhóm máu của chồng hoặc từ kết quả nhóm máu của một con trước đó.
Dự phòng bằng immunoglobulin anti-D được cân nhắc cho những trường hợp phù hợp nhằm ngăn hình thành kháng thể. Đây là quyết định y tế theo hoàn cảnh cụ thể. Thuốc dự phòng không có cùng vai trò với xử trí khi đã hình thành kháng thể miễn dịch chống D.
Khi đã biết Rh(D) âm tính, cần báo cơ sở sản khoa nếu có chảy máu thai kỳ, chấn thương hoặc được chỉ định thủ thuật. Không chờ đến lần xét nghiệm định kỳ tiếp theo để hỏi về sự kiện mới xảy ra. Bác sĩ sẽ đánh giá tình huống và thời điểm xử trí.
Xét nghiệm Rh và sàng lọc kháng thể khác nhau ra sao?
Định nhóm Rh(D) xác định sự hiện diện của kháng nguyên D trên hồng cầu. Sàng lọc kháng thể tìm các kháng thể có khả năng phản ứng với hồng cầu. Hai xét nghiệm bổ sung cho nhau và cần được đăng ký đúng theo chỉ định.
Người Rh(D) dương tính vẫn có thể được chỉ định sàng lọc kháng thể đối với các hệ nhóm máu khác. Ngược lại, Rh(D) âm tính không tự có nghĩa sàng lọc kháng thể dương tính. Cần xem đúng dòng kết quả và tên phép xét nghiệm.
Nếu đơn ghi “sàng lọc kháng thể bất thường”, “Coombs gián tiếp” hoặc một yêu cầu chuyên biệt, hãy gửi nguyên nội dung chỉ định cho nơi tiếp nhận. Không tự rút gọn tất cả thành “xét nghiệm nhóm máu”, vì phạm vi xét nghiệm có thể khác nhau.
Xét nghiệm Rh có cần nhịn ăn không?
Định nhóm Rh đơn lẻ thường không cần chuẩn bị đặc biệt về ăn uống. Nếu lịch lấy máu chỉ gồm định nhóm ABO và Rh, hãy xác nhận hướng dẫn của nơi thực hiện khi đặt lịch. Không tự nhịn ăn kéo dài chỉ vì thấy đây là xét nghiệm máu.
Khi làm cùng đường huyết đói, một số xét nghiệm chuyển hóa hoặc gói khám khác, yêu cầu chuẩn bị có thể do các mục đi kèm quyết định. Gửi toàn bộ danh mục để nhận một hướng dẫn thống nhất. Nếu đã ăn khác hướng dẫn, báo lại trước lấy mẫu.
Không tự ngừng thuốc đang điều trị để làm Rh. Cần khai báo thuốc, tiền sử truyền máu, ghép tế bào gốc nếu có và các lần tiêm anti-D liên quan thai kỳ. Những thông tin này giúp đơn vị chuyên môn đặt kết quả trong đúng bối cảnh.

Hồ sơ cần mang khi lấy máu
Xét nghiệm dùng mẫu máu, thường được nhân viên y tế lấy từ tĩnh mạch theo quy trình của đơn vị thực hiện. Trước buổi hẹn, chuẩn bị giấy tờ định danh, phiếu chỉ định và kết quả nhóm máu cũ. Báo tiền sử dễ ngất khi lấy máu hoặc khó cầm máu để nhân viên có cách hỗ trợ phù hợp.
Khi tiếp nhận, đối chiếu họ tên và ngày sinh trên thông tin mẫu. Nếu xét nghiệm phục vụ thai kỳ, nêu rõ tuổi thai và cơ sở đang theo dõi. Nếu phục vụ phẫu thuật hoặc truyền máu, hỏi bệnh viện về loại hồ sơ và yêu cầu lấy mẫu của chính bệnh viện.
Sau lấy máu, thực hiện hướng dẫn giữ ép vị trí chọc kim. Nếu chảy máu kéo dài, đau hoặc sưng bất thường, cần báo nhân viên y tế. Người đang có tình trạng cấp cứu cần đến cơ sở điều trị. Lịch lấy mẫu tại nhà không thay thế chăm sóc cấp cứu.
Kết quả Rh khác lần trước: nên kiểm tra gì?
Đừng chọn kết quả thuận tiện hơn rồi bỏ qua phiếu còn lại. Trước hết, kiểm tra hai phiếu có đúng cùng người, đúng xét nghiệm và có ghi chú về kỹ thuật hay không. Sau đó đưa cả hai bản cho phòng xét nghiệm hoặc bác sĩ đang theo dõi.
Tiền sử truyền máu, điều trị chuyên biệt và một số biến thể kháng nguyên có thể khiến việc diễn giải cần thận trọng. Đơn vị chuyên môn sẽ quyết định có cần lấy lại mẫu, kiểm tra bằng phương pháp khác hay gửi xét nghiệm chuyên sâu. Dấu cộng/trừ trên phiếu không đủ để xác định nguyên nhân.
Trong lúc chưa làm rõ, thông báo sự không thống nhất cho cơ sở điều trị trước thủ thuật hoặc truyền máu. Việc giữ đầy đủ hồ sơ giúp người tiếp nhận nhận ra vấn đề sớm, thay vì chỉ nghe lời kể rằng “trước đây nhóm máu bình thường”.
Chi phí và lịch trả kết quả Rh
Rh(D), ABO và sàng lọc kháng thể là các hạng mục khác nhau, được báo giá theo chỉ định. Nếu xét nghiệm phục vụ nhập viện, phẫu thuật hoặc truyền máu, hỏi bệnh viện về hồ sơ và mẫu cần có; báo thời hạn cần kết quả khi đăng ký.
Dịch vụ lấy mẫu xét nghiệm tận nơi của Green Lab
Phí lấy mẫu tận nơi tại Green Lab là 10.000đ/lần, chưa gồm tiền xét nghiệm. Khi đặt lịch, nhân viên báo tổng chi phí, hướng dẫn chuẩn bị và thời gian dự kiến trả kết quả theo danh mục đăng ký.
Liên hệ 1900 63 65 88 hoặc đặt lịch lấy mẫu tại nhà. Địa chỉ Green Lab: 76–78 Khâm Thiên, Văn Miếu – Quốc Tử Giám, Hà Nội.