Zalo

Đường huyết đói và HbA1c: hai kết quả khác nhau ở điểm nào?

Kiến thức y khoa chuẩn bị xét nghiệm đọc kết quả xét nghiệm Green Lab HbA1c xét nghiệm tiểu đường
Người phụ nữ chuẩn bị buổi xét nghiệm vào sáng sớm, bên cạnh ly nước lọc.

Đường huyết đói phản ánh nồng độ glucose lúc lấy máu sau thời gian nhịn ăn theo chỉ định. HbA1c phản ánh mức đường huyết trung bình trong khoảng ba tháng. Hai kết quả có thể khác nhau do thời điểm đo và các yếu tố ảnh hưởng HbA1c.

Một buổi sáng và ba tháng trên cùng một phiếu

Glucose huyết tương lúc đói là lượng đường trong máu ở thời điểm lấy mẫu, sau thời gian nhịn ăn phù hợp. HbA1c là tỷ lệ hemoglobin có gắn glucose trong hồng cầu. Vì hồng cầu lưu hành trong nhiều tuần, HbA1c phản ánh mức đường huyết trong khoảng ba tháng, với các tuần gần thời điểm lấy mẫu có ảnh hưởng nhiều hơn. Một lần ăn sáng có thể làm thay đổi glucose đo sáng hôm đó nhưng không đủ để giải thích một mức HbA1c cao kéo dài.

Hai chỉ số còn dùng đơn vị khác nhau. Glucose thường ghi theo mmol/L hoặc mg/dL. HbA1c thường ghi bằng phần trăm, đôi khi bằng mmol/mol. Chẳng hạn, glucose 6,4 mmol/L và HbA1c 6,4% có cùng phần số nhưng không thể đọc như hai phép đo bằng nhau. Cũng không thể lấy glucose trừ đi HbA1c để xem đường huyết “lệch bao nhiêu”.

Một buổi sáng và ba tháng trên cùng một phiếu.
Một buổi sáng và ba tháng trên cùng một phiếu.

Các ngưỡng thường dùng để đánh giá người lớn không mang thai

Phân nhóm theo tiêu chí thường dùng trong bảng nàyGlucose huyết tương lúc đói tại phòng xét nghiệmHbA1c bằng phương pháp chuẩn hóa
Dưới khoảng tiền đái tháo đườngDưới 100 mg/dL (5,6 mmol/L)Dưới 5,7%
Khoảng tiền đái tháo đường100–125 mg/dL (5,6–6,9 mmol/L)5,7–6,4%
Ngưỡng xét nghiệm của đái tháo đườngTừ 126 mg/dL (7,0 mmol/L)Từ 6,5%

Bảng dùng để hiểu kết quả xét nghiệm trong đánh giá chẩn đoán. Người đã điều trị đái tháo đường có mục tiêu theo dõi riêng do bác sĩ thống nhất. Một HbA1c dưới ngưỡng chẩn đoán khi đang dùng thuốc không tự chứng minh rằng đã hết bệnh hoặc có thể ngừng thuốc. Trong thai kỳ, cách sàng lọc và chẩn đoán đái tháo đường thai kỳ có quy trình riêng.

Nếu một kết quả chạm ngưỡng còn kết quả kia thấp hơn

Giả sử một người chưa được chẩn đoán đái tháo đường có glucose lúc đói 7,2 mmol/L và HbA1c 6,2%. Glucose ở trên ngưỡng chẩn đoán trong bảng, còn HbA1c ở khoảng tiền đái tháo đường. Nếu không có tăng đường huyết rõ ràng kèm biểu hiện điển hình, bác sĩ thường cần xác nhận kết quả bất thường. Khi hai xét nghiệm bất đồng, bác sĩ thường cho làm lại phép thử đã vượt ngưỡng và rà những yếu tố có thể làm kết quả khó diễn giải.

Ở tình huống ngược lại, glucose lúc đói 5,5 mmol/L nhưng HbA1c 6,6% cũng cần được xem xét. Một buổi sáng chưa bao quát các thời điểm đường huyết có thể tăng trong ngày. Tuy nhiên, cũng cần kiểm tra có yếu tố làm lệch HbA1c hay không. Hai ví dụ đều giả định xét nghiệm được làm trong phòng xét nghiệm cho người lớn ngoài thai kỳ, và đều cần bác sĩ xem cùng triệu chứng và tiền sử.

Những lúc HbA1c có thể kể chưa đúng câu chuyện đường huyết

Sau mất máu nhiều hoặc truyền máu, quần thể hồng cầu trong máu đã thay đổi. HbA1c lúc đó có thể khó dùng để suy ra mức glucose trung bình của những tháng trước. Thiếu sắt cũng có thể ảnh hưởng kết quả. Với người có biến thể hemoglobin, mức ảnh hưởng còn phụ thuộc phương pháp xét nghiệm. Nếu từng được thông báo có bệnh huyết sắc tố, hãy đưa thông tin này cho bác sĩ và phòng xét nghiệm, kể cả khi hiện không có triệu chứng.

Một tình huống khác là vừa thay đổi điều trị. Các số đo tại nhà vài ngày gần đây đã hạ nhưng HbA1c vẫn còn cao vì còn phản ánh thời gian trước khi đổi thuốc. Nhật ký có ngày giờ, ghi trước hay sau ăn và ngày bắt đầu điều trị sẽ giúp bác sĩ phân biệt hai giai đoạn. Máy đo cá nhân hỗ trợ theo dõi hằng ngày; số đo mao mạch từ máy cá nhân không thay cho glucose huyết tương tại phòng xét nghiệm để xác lập chẩn đoán.

Nhịn ăn thế nào nếu đơn ghi cả glucose đói lẫn HbA1c?

Xét nghiệm glucose lúc đói thường cần ít nhất tám giờ không dùng thức ăn hay đồ uống có năng lượng. Có thể uống nước lọc theo hướng dẫn của cơ sở. Cà phê sữa, đồ uống có đường và bữa ăn đêm đều cần tính vào giờ ăn cuối. Hãy báo giờ thực tế cho nhân viên trước khi lấy máu. Kéo dài thời gian nhịn chỉ để bù cho một lịch hẹn bị trễ có thể không phù hợp, nhất là ở người đang điều trị.

Nếu có dùng insulin hay thuốc có thể làm hạ đường huyết, cần hỏi người kê đơn trước ngày lấy mẫu về cách sắp xếp thuốc và bữa sáng. Không tự đổi liều để có một phiếu “đẹp”. Khi xuất hiện dấu hiệu hạ đường huyết trong lúc chờ, hãy ưu tiên xử trí theo kế hoạch cá nhân và báo nhân viên y tế, thay vì cố chờ đủ giờ. Nhân viên có thể ghi lại tình huống và xác định xét nghiệm nào còn phù hợp cho buổi đó.

Nếu đã ăn sáng trước khi lấy máu

Một bữa ăn làm thay đổi điều kiện của phép đo đường huyết đói. Riêng HbA1c thường không yêu cầu nhịn ăn. Nếu đơn có cả hai, báo giờ ăn cho nhân viên lấy mẫu để xác định phần nào có thể làm và phần nào cần hẹn lại. Đặc biệt, người đang dùng thuốc hạ đường huyết cần hỏi trước về liều buổi sáng.

Vì sao đường huyết đói và HbA1c có thể cho kết quả khác nhau?

Để chuẩn bị cho buổi tái khám, ghi ngày lấy máu và giờ ăn gần nhất bên cạnh kết quả đường huyết. Với HbA1c, giữ cả phiếu của lần đo trước nếu có. Khi xem cùng nhật ký đo tại nhà, bác sĩ sẽ biết kết quả nào thuộc buổi lấy máu và kết quả nào phản ánh một khoảng thời gian dài hơn.

Một buổi sáng có đường huyết trong giới hạn chưa phản ánh các bữa ăn và thời điểm khác trong nhiều tuần. Ngoài ra, một số tình trạng ảnh hưởng đến hồng cầu có thể làm HbA1c khó diễn giải. Nếu kết quả khác với nhật ký đo tại nhà, nên đưa bác sĩ xem cả hai.

Nếu phiếu ghi thêm “đường huyết trung bình ước tính”

eAG là đường huyết trung bình ước tính từ HbA1c, không phải một phép đo glucose độc lập. eAG có thể khác glucose buổi sáng vì hai giá trị phản ánh khoảng thời gian khác nhau. Không dùng HbA1c và eAG như hai xét nghiệm riêng để xác nhận chẩn đoán.

Glucose phản ánh thời điểm lấy mẫu; HbA1c phản ánh đường huyết trung bình trong khoảng hai đến ba tháng.
Glucose phản ánh thời điểm lấy mẫu; HbA1c phản ánh đường huyết trung bình trong khoảng hai đến ba tháng.

Chuẩn bị cho buổi lấy mẫu tại Green Lab

Khi đặt lịch lấy mẫu xét nghiệm tiểu đường tại nhà, cung cấp tên từng xét nghiệm và khung giờ dự kiến. Hãy mang phiếu gần nhất, nhật ký đường huyết và đơn thuốc khi tái khám.

Xem hướng dẫn đặt lịch lấy mẫu xét nghiệm tận nơi.

Nguồn tham khảo: NIDDK – HbA1c và sự khác biệt với xét nghiệm đường huyết.

Đăng ký xét nghiệm tại Green Lab

Phí lấy mẫu tận nơi tại Green Lab là 10.000đ/lần, chưa gồm tiền xét nghiệm. Khi đặt lịch, nhân viên báo tổng chi phí, hướng dẫn chuẩn bị và thời gian dự kiến trả kết quả theo danh mục đăng ký.

Liên hệ 1900 63 65 88 hoặc đặt lịch lấy mẫu tại nhà. Địa chỉ Green Lab: 76–78 Khâm Thiên, Văn Miếu – Quốc Tử Giám, Hà Nội.

    Đặt lịch nhanh

    GreenLab phục vụ tại các tỉnh thành: Lào Cai, Sơn La, Tuyên Quang, Thái Nguyên, Phú Thọ, Bắc Ninh, Hà Nội, Hải Dương, Hưng Yên, Ninh Bình, Thanh Hóa, Nghệ An, Hà Tĩnh, Quảng Trị, Đà Nẵng, Đắk Lắk, Hồ Chí Minh.