
Xét nghiệm eGFR giúp ước tính mức lọc cầu thận, tức khả năng thận lọc máu. eGFR thường được tính từ creatinin máu và các thông tin cần thiết theo công thức. Một số trường hợp sử dụng thêm cystatin C. Đây là giá trị ước tính, không phải phép đo trực tiếp chính xác tuyệt đối. Bác sĩ thường đọc eGFR cùng albumin niệu (uACR), diễn biến các lần trước và tình trạng sức khỏe để đánh giá thận.
Xét nghiệm eGFR là gì và được tính ra sao?
eGFR viết tắt của estimated glomerular filtration rate, nghĩa là mức lọc cầu thận ước tính. Thận có nhiều đơn vị lọc nhỏ. Mức lọc phản ánh lượng dịch được lọc qua các cầu thận trong một đơn vị thời gian. eGFR của người trưởng thành thường được báo cáo theo mL/phút/1,73 m². Đây là đơn vị quy về một diện tích bề mặt cơ thể chuẩn để thuận tiện so sánh.
Nhiều phòng xét nghiệm tính eGFR từ nồng độ creatinin máu, tuổi và thông tin được yêu cầu bởi công thức. Creatinin phát sinh liên quan đến hoạt động cơ. Khối cơ rất thấp hoặc rất cao có thể làm eGFR từ creatinin khác với mức lọc thực tế. Khi kết quả chưa rõ, bác sĩ có thể cân nhắc cystatin C hoặc phối hợp hai dấu ấn. Cách này hỗ trợ ước tính mức lọc trước quyết định điều trị. Không phải cứ yêu cầu eGFR là cần lấy một ống máu riêng cho eGFR.

Khi nào nên thực hiện xét nghiệm eGFR?
Bác sĩ xem eGFR khi đánh giá chức năng thận hoặc theo dõi người đã có bệnh thận. Chỉ số còn được dùng ở người đái tháo đường, tăng huyết áp hoặc bệnh tim mạch. Người dùng thuốc cần lưu ý đến thận cũng cần được đánh giá khi phù hợp. Một số người có nguy cơ cao nhưng chưa có triệu chứng vẫn có thể được khuyến nghị kiểm tra định kỳ. Lịch xét nghiệm tùy nguy cơ, bệnh nền và mục tiêu theo dõi. Không có lịch chung cho mọi người.
Thận suy giảm chức năng có thể không gây triệu chứng rõ trong giai đoạn đầu. Xét nghiệm máu và nước tiểu vẫn có thể cung cấp thông tin quan trọng khi sinh hoạt còn bình thường. Tuy nhiên, đau lưng đơn độc, nước tiểu sẫm hoặc phù không cho phép suy luận chắc chắn eGFR đang giảm. Bác sĩ cần khám để phân biệt nhiều nguyên nhân có thể gặp.
Các mức eGFR được phân loại như thế nào?
Trong đánh giá bệnh thận mạn ở người trưởng thành, bác sĩ có thể sử dụng các nhóm G1 đến G5. Bảng sau mô tả mức lọc theo đơn vị mL/phút/1,73 m². Đây là phân nhóm mức lọc, không phải chẩn đoán bệnh thận mạn từ một kết quả đơn lẻ. G1 và G2 không tự xác định bệnh thận mạn. Cần thêm bằng chứng tổn thương thận kéo dài phù hợp.
| Nhóm | eGFR (mL/phút/1,73 m²) | Mô tả mức lọc |
|---|---|---|
| G1 | Từ 90 trở lên | Bình thường hoặc cao |
| G2 | 60–89 | Giảm nhẹ |
| G3a | 45–59 | Giảm nhẹ đến vừa |
| G3b | 30–44 | Giảm vừa đến nhiều |
| G4 | 15–29 | Giảm nhiều |
| G5 | Dưới 15 | Suy thận theo phân nhóm mức lọc |
Bảng này không được áp dụng giống nhau cho trẻ em, thai phụ và người có tình trạng cấp tính. Các nhóm này cần cách đánh giá phù hợp. Công thức eGFR, bệnh cảnh và cách diễn giải có thể cần điều chỉnh. Giá trị càng thấp thường càng cần được đánh giá kỹ. Nhưng hướng xử trí còn phụ thuộc tình trạng mới xuất hiện hay kéo dài, các dấu hiệu khác và mức độ cấp bách.
eGFR dưới 60 có chắc chắn mắc bệnh thận mạn không?
Không thể khẳng định từ một lần xét nghiệm. Một tiêu chí thường dùng để xác định bệnh thận mạn là bất thường chức năng hoặc cấu trúc thận kéo dài ít nhất ba tháng. eGFR dưới 60 mL/phút/1,73 m² là thông tin đáng chú ý. Bác sĩ cần đối chiếu kết quả trước, thuốc, mất nước, tình trạng bệnh cấp và các dấu hiệu liên quan. Ba tháng là mốc đánh giá tính mạn, không phải lời khuyên chờ đủ ba tháng mới được khám.
Nếu eGFR mới giảm nhanh, kèm lượng nước tiểu giảm, phù rõ, khó thở hoặc đang trong đợt bệnh nặng, cần được thăm khám sớm. Trong tình trạng cấp, creatinin thay đổi có thể khiến eGFR kém đáng tin hơn. Các công thức thông dụng giả định trạng thái tương đối ổn định. Không trì hoãn chăm sóc chỉ vì chưa đủ thời gian xác định bệnh thận mạn. Tình trạng cấp vẫn cần được đánh giá kịp thời.
eGFR 60–89 có bình thường không?
Nhóm 60–89 thường được mô tả là giảm nhẹ so với mức lọc của người trưởng thành trẻ. Nhưng một mình mức này không đủ kết luận bệnh thận mạn nếu không có dấu hiệu tổn thương thận. Bác sĩ sẽ xem độ tuổi, diễn biến eGFR, albumin niệu, hình ảnh học và các yếu tố khác. Cách diễn giải cho người cao tuổi cũng cần thận trọng, không nên tự xem tất cả giá trị dưới 90 là bệnh thận.
Ngược lại, eGFR trên 90 không bảo đảm mọi khía cạnh của thận đều bình thường. Có trường hợp eGFR còn cao nhưng albumin trong nước tiểu tăng. Đó là một lý do bác sĩ thường khuyến khích đọc eGFR và tỷ số albumin/creatinin niệu (uACR) cùng nhau ở người có nguy cơ bệnh thận.
eGFR cao có đáng lo không?
eGFR cao không phải lúc nào cũng phản ánh thận lọc tốt. Khối cơ ít có thể làm creatinin thấp và eGFR tính từ creatinin cao hơn thực tế. Khi kết quả thay đổi bất thường, bác sĩ cần xem khối cơ, thuốc, phương pháp xét nghiệm và khả năng tăng lọc theo bệnh cảnh.
Vì sao nên đọc eGFR cùng uACR?
eGFR là thông tin về mức lọc ước tính từ máu. uACR là tỷ số albumin/creatinin đo trong nước tiểu, giúp đánh giá tình trạng albumin niệu. Hai chỉ số phản ánh các khía cạnh khác nhau. Một người có eGFR 92 và uACR tăng kéo dài cần được xem xét khác với người có eGFR 92 và uACR bình thường. Tương tự, eGFR thấp dù uACR bình thường cũng cần được đánh giá theo bệnh cảnh. Không nên tự ghép phiếu lấy ở hai thời điểm khác nhau thành một cặp kết quả cùng ngày.
| Chỉ số | Loại mẫu | Thông tin chính |
|---|---|---|
| Creatinin và eGFR | Máu | Creatinin dùng để tính mức lọc ước tính theo công thức |
| uACR | Nước tiểu | Tỷ số albumin/creatinin hỗ trợ phát hiện albumin niệu tăng |
Kết quả albumin niệu có thể thay đổi tạm thời khi sốt, nhiễm trùng tiểu hoặc vận động mạnh. Bác sĩ có thể chỉ định lấy lại mẫu theo điều kiện phù hợp để xác nhận. Với người có đái tháo đường hoặc tăng huyết áp, việc đọc cả hai nhóm thông tin đặc biệt hữu ích trong đánh giá nguy cơ.

Cần chuẩn bị gì khi xét nghiệm eGFR?
Việc đo creatinin máu thường không đòi hỏi một chế độ nhịn ăn giống nhau cho mọi trường hợp. Nhưng các xét nghiệm kèm theo có thể có yêu cầu riêng. Trước lấy mẫu nên cung cấp danh sách thuốc, thực phẩm bổ sung, đặc biệt creatine nếu có dùng, cùng thông tin về vận động gắng sức và bữa ăn nhiều thịt gần thời điểm kiểm tra. Một số yếu tố có thể tác động creatinin, qua đó ảnh hưởng eGFR tính toán. Tiếp tục dùng thuốc theo hướng dẫn và duy trì lượng nước uống thường ngày, trừ khi bác sĩ có chỉ định khác.
Nếu có chỉ định cả uACR, cần hỏi thêm loại dụng cụ đựng nước tiểu, thời điểm lấy và cách bảo quản. Mẫu nước tiểu đầu buổi sáng có thể được ưu tiên trong một số tình huống. Không mặc định xét nghiệm eGFR tự động bao gồm uACR hoặc ngược lại. Cần đối chiếu đúng tên từng mục trong danh mục xét nghiệm hoặc phiếu chỉ định.
Các bước đọc phiếu xét nghiệm eGFR
Đầu tiên, kiểm tra đơn vị và xác nhận giá trị eGFR được tính theo công thức dành cho nhóm người nào. Tiếp theo, xem creatinin và các xét nghiệm nước tiểu nếu có. Sau đó so với kết quả cũ cùng ngày lấy mẫu và các biến cố như mất nước, nhiễm trùng, thay đổi thuốc. Xu hướng tăng hoặc giảm qua thời gian thường có ích hơn một con số đứng riêng. Bác sĩ sẽ cân nhắc liệu cần xác nhận bằng xét nghiệm lại, cystatin C hay phương pháp khác.
Không nên diễn giải eGFR 75 như thận chỉ còn đúng 75% chức năng hoặc eGFR 120 là thận hoạt động gấp đôi người khác. Đó là giá trị ước tính mức lọc, có đơn vị và phương pháp tính rõ ràng, chứ không phải thang phần trăm sức khỏe. Khi theo dõi người lớn tuổi hoặc người có khối cơ bất thường, ý nghĩa của các thay đổi nhỏ cần được bàn với bác sĩ.
Câu hỏi về xét nghiệm eGFR
eGFR có phải xét nghiệm máu riêng biệt?
Thông thường, eGFR là kết quả được tính từ creatinin máu và thông tin cần thiết theo công thức. Không phải lúc nào cũng cần một phép đo riêng. Khi yêu cầu xét nghiệm, cần hỏi phòng xét nghiệm sẽ báo cáo creatinin và eGFR theo phương pháp nào, có kèm cystatin C nếu được chỉ định hay không.
eGFR thấp có thể tăng lại không?
Một số thay đổi tạm thời liên quan mất nước hoặc bệnh cấp có thể cải thiện sau khi nguyên nhân được xử lý. Tuy nhiên, điều đó không có nghĩa mọi trường hợp giảm eGFR đều hồi phục hoàn toàn. Không tự uống thuốc, dùng thực phẩm bổ sung hoặc thay đổi đơn điều trị với mục tiêu tăng con số trên phiếu.
Khi nào cần khám thay vì chỉ làm xét nghiệm?
Nếu có tiểu ít rõ, khó thở, phù tăng nhanh, đau ngực, lơ mơ hoặc đang trong đợt bệnh nặng, cần được đánh giá y tế kịp thời. Một con số eGFR đơn độc không đủ quyết định mức độ cấp cứu hoặc phác đồ điều trị.
Dịch vụ lấy mẫu xét nghiệm tận nơi của Green Lab
Khi đặt lịch kiểm tra chức năng thận, gửi chỉ định để Green Lab xác nhận xét nghiệm creatinin và việc báo cáo eGFR. Nếu có thêm uACR, nhân viên sẽ hướng dẫn riêng cách thu mẫu nước tiểu. Giá xét nghiệm, phí lấy mẫu tận nơi 10.000đ/lần, khung giờ và lịch trả kết quả được xác nhận trước buổi hẹn.
Liên hệ 1900 63 65 88 hoặc đặt lịch lấy mẫu tại nhà. Địa chỉ Green Lab: 76–78 Khâm Thiên, Văn Miếu – Quốc Tử Giám, Hà Nội.
Nếu làm cùng nhiều xét nghiệm, cần hỏi yêu cầu chuẩn bị của từng mục trên phiếu và thời điểm nhận từng kết quả. Giữ lại xác nhận lịch để đối chiếu khi có thay đổi. Nếu cần tìm hiểu danh mục và cách tính chi phí, có thể xem thêm bài giá xét nghiệm chức năng thận; mức thanh toán cuối cùng phải được xác nhận theo chỉ định thực tế.