Zalo

Xét nghiệm ALT: Ý nghĩa chỉ số, khi nào cần làm và cách chuẩn bị

Kiến thức y khoa chuẩn bị xét nghiệm xét nghiệm gan xét nghiệm viêm gan
Người đàn ông xem hồ sơ sức khỏe để tìm hiểu chỉ số ALT.

Xét nghiệm ALT đo hoạt tính enzym tập trung nhiều trong tế bào gan. ALT viết đầy đủ là alanine aminotransferase, còn gọi SGPT hoặc GPT. ALT tăng có thể gợi ý tổn thương tế bào gan. Chỉ số không đo trực tiếp khả năng hoạt động còn lại của gan. Một con số cũng không xác định được nguyên nhân. Kết quả cần đối chiếu khoảng tham chiếu in trên phiếu, các xét nghiệm khác và biểu hiện sức khỏe.

Trước hết, xem giá trị ALT, đơn vị U/L và giới hạn trên của phòng xét nghiệm. Sau đó đối chiếu AST và bilirubin. Đồng thời ghi nhận thuốc đang dùng. Không tự chẩn đoán viêm gan virus, xơ gan hay tự uống thuốc “giải độc gan” chỉ vì ALT cao.

Xét nghiệm ALT là gì và dùng để đánh giá điều gì?

ALT là một enzym tham gia chuyển hóa acid amin. Nó có ở nhiều mô nhưng tập trung đáng kể trong tế bào gan. Khi tế bào gan bị ảnh hưởng hoặc tổn thương, ALT có thể đi vào máu nhiều hơn. Vì vậy, đây thường là chỉ dấu tổn thương tế bào gan, không phải thước đo số phần trăm chức năng gan còn lại.

Xét nghiệm ALT thường được chỉ định cùng AST, ALP, GGT, bilirubin hoặc các xét nghiệm tùy mục tiêu. Albumin và PT/INR cung cấp dữ kiện về tổng hợp protein và đông máu. Bilirubin liên quan đến chuyển hóa và bài tiết sắc tố mật. ALT tăng mà albumin vẫn trong ngưỡng không phải kết quả mâu thuẫn. Ngược lại, ALT bình thường không loại trừ hoàn toàn bệnh gan.

Những xét nghiệm thường đi kèm ALT
Xét nghiệmThông tin chínhGiới hạn khi đọc riêng
ALT (SGPT)Gợi ý tổn thương tế bào, thường liên quan ganKhông đo trực tiếp mức độ xơ hóa
AST (SGOT)Enzym có ở gan, cơ và các mô khácKhông xác định nguồn tổn thương chỉ từ một giá trị
ALP, GGTHỗ trợ phân biệt kiểu bất thường liên quan đường mậtKhông tự khẳng định tắc mật
BilirubinThông tin về chuyển hóa và bài tiết bilirubinCó thể tăng bởi nguyên nhân ngoài gan
Albumin, PT/INRDữ kiện về tổng hợp protein, đông máuChịu ảnh hưởng của nhiều yếu tố khác

Những trường hợp nào cần làm xét nghiệm ALT?

Bác sĩ có thể chỉ định ALT khi có triệu chứng nghi bệnh gan. Ví dụ: vàng da, nước tiểu sẫm, buồn nôn, chán ăn, mệt kéo dài hoặc đau hạ sườn phải. Kết quả men gan bất thường trước đây cũng cần được báo. Đánh giá men gan còn có thể cần ở người viêm gan virus hoặc bệnh chuyển hóa. Người sử dụng rượu ở mức nguy cơ hoặc dùng thuốc ảnh hưởng gan cũng cần trao đổi với bác sĩ.

Nhiều người có ALT tăng nhưng chưa có triệu chứng rõ. Vì thế, ALT có thể xuất hiện trong một bộ xét nghiệm định kỳ. Tuy nhiên, kết quả trong ngưỡng không đồng nghĩa đã loại trừ viêm gan B, viêm gan C, bệnh gan nhiễm mỡ hoặc xơ hóa gan. Chỉ định xét nghiệm virus, siêu âm và đánh giá xơ hóa cần dựa vào bối cảnh cụ thể.

ALT cao có nghĩa là gì?

ALT tăng có thể xuất hiện trong viêm gan virus, bệnh gan nhiễm mỡ liên quan rối loạn chuyển hóa, tổn thương do rượu, thuốc hoặc thực phẩm bổ sung, viêm gan tự miễn, một số bệnh di truyền và tình trạng giảm tưới máu gan. Tập luyện quá sức cũng có thể ảnh hưởng men aminotransferase. Đây là các nhóm nguyên nhân được bác sĩ cân nhắc, không phải danh sách để tự đối chiếu rồi chẩn đoán.

Mức tăng ALT có ý nghĩa khi được đặt cạnh thời gian diễn tiến, các triệu chứng, thuốc và chỉ số khác. Một bất thường nhẹ kéo dài cần đánh giá khác với kết quả tăng nhanh rất cao. Không tự ngừng thuốc kê đơn hoặc bổ sung thuốc “hạ men gan”. Nên ghi tên thuốc, liều, thời điểm bắt đầu và mọi sản phẩm bổ sung để báo bác sĩ.

Khuyến cáo của American College of Gastroenterology về xét nghiệm sinh hóa gan bất thường đề xuất xác nhận kết quả và đánh giá theo mẫu hình. Khi ALT/AST tăng nổi bật hơn ALP, hướng đánh giá thiên về tổn thương tế bào gan. Nếu ALP tăng nổi bật có thể cần khảo sát đường mật theo hướng khác. Việc kết luận phải dựa trên toàn bộ dữ liệu.

Chỉ số ALT bình thường là bao nhiêu?

Trên phiếu thường ghi hoạt tính ALT theo U/L và khoảng tham chiếu riêng. Các phòng xét nghiệm có thể sử dụng phương pháp, thiết bị, khoảng tham chiếu và cách trình bày khác nhau. Mốc trên mạng không thay thế khoảng tham chiếu thực tế, và người có yếu tố nguy cơ bệnh gan vẫn cần đánh giá dù giá trị nằm trong dải labo.

Ví dụ chỉ để minh họa phép đọc phiếu: nếu ALT 80 U/L còn giới hạn trên in trên phiếu giả định là 40 U/L, hoạt tính ALT bằng hai lần giới hạn trên của phiếu đó. Điều này không có nghĩa hai phần ba tế bào gan đã hỏng, không chứng minh gan yếu gấp đôi và không xác định nguyên nhân. Nếu dùng phương pháp khác, phải đối chiếu lại khoảng tham chiếu.

Giữ các phiếu xét nghiệm theo thời gian kèm ngày lấy mẫu, nơi xét nghiệm, danh sách thuốc và các sự kiện sức khỏe gần đó. Một chuỗi kết quả có bối cảnh thường hữu ích hơn một ảnh chụp riêng một con số.

ALT và AST khác nhau ra sao?

So sánh ALT chủ yếu ở gan và AST còn có ở cơ, tim cùng những mô khác.
ALT và AST cần được đọc cùng bệnh sử và các xét nghiệm liên quan.

ALT tập trung nhiều hơn ở gan; AST còn hiện diện đáng kể trong cơ xương, cơ tim và các mô khác. Hai enzym đều thường được gọi chung là “men gan”. Nhưng không có nghĩa cả hai luôn phát sinh từ gan. Bác sĩ có thể đọc ALT cùng AST, ALP, GGT, bilirubin và các xét nghiệm khác để phân tích kiểu bất thường.

Tỷ số AST/ALT chỉ có giá trị hỗ trợ khi kết hợp với bệnh sử và mức tăng tuyệt đối. Không thể sử dụng tỷ số này như một phép tự chẩn đoán bệnh gan do rượu hoặc xơ gan. Ví dụ, AST tăng sau hoạt động cơ mạnh có thể cần khai thác thêm tình trạng cơ. Còn ALT tăng kéo dài có thể thúc đẩy khảo sát nguyên nhân ở gan.

Xét nghiệm ALT có cần nhịn ăn không?

Các điểm cần xác nhận trước lấy mẫu xét nghiệm gan: nhịn ăn, thuốc, rượu, vận động và phiếu cũ.
Chuẩn bị theo toàn bộ danh mục xét nghiệm, không tự ngừng thuốc.

ALT đơn lẻ không mặc định yêu cầu mọi người phải nhịn ăn. Dẫu vậy, ALT thường được đặt cùng glucose, mỡ máu hoặc các phép đo khác có yêu cầu chuẩn bị riêng. Một số cơ sở cũng áp dụng quy trình trước xét nghiệm theo loại xét nghiệm và phương pháp. Cách an toàn là hỏi bác sĩ và nơi lấy mẫu trước buổi hẹn, không tự nhịn ăn kéo dài.

Nên báo các thuốc đang dùng, thực phẩm bổ sung, bệnh nền, lịch tập luyện gần đây, tiền sử chóng mặt khi lấy máu. Nếu đã ăn sáng trong khi đơn có một xét nghiệm phải nhịn ăn, hãy thông báo để được hướng dẫn tiếp tục hoặc dời lịch. Không tự bỏ thuốc điều trị trước buổi lấy máu.

Quy trình lấy mẫu xét nghiệm ALT

ALT được đo từ mẫu máu tĩnh mạch. Sau khi xác nhận thông tin và lấy máu, nhân viên bảo quản, vận chuyển mẫu tới phòng xét nghiệm để phân tích. Khi tái khám, mang phiếu cũ cùng thông tin thuốc và hoạt động thể lực gần ngày lấy máu để bác sĩ đánh giá thay đổi giữa các lần đo.

Giá xét nghiệm ALT

Giá ALT riêng lẻ khác với giá gói có AST, GGT hoặc các chỉ số khác. Gửi danh mục trên đơn để Green Lab báo giá đúng các xét nghiệm cần làm; phí lấy mẫu tận nơi là 10.000đ/lần, tính riêng với tiền xét nghiệm.

Câu hỏi thường gặp

ALT tăng nhẹ có cần dùng thuốc hạ men gan?

Không có thuốc dùng chung cho mọi nguyên nhân. Hướng xử trí dựa trên bệnh sử, mức tăng, kết quả liên quan và đánh giá của bác sĩ. Tránh tự sử dụng sản phẩm quảng cáo “mát gan”.

ALT trong ngưỡng có loại trừ viêm gan B hay xơ gan?

Không. ALT không phải dấu ấn chẩn đoán nhiễm virus. Viêm gan B cần xét nghiệm đặc hiệu. Tình trạng xơ hóa gan có thể cần phương pháp đánh giá khác.

ALT cao có chờ lịch lấy mẫu tại nhà được không?

Nếu có vàng da rõ, lú lẫn, đau bụng nhiều, nôn kéo dài, chảy máu bất thường hoặc nghi quá liều thuốc, nên đến cơ sở y tế khẩn cấp, không chờ lịch lấy mẫu thường quy.

Có thể lấy ALT và AST cùng lúc?

Nhiều quy trình có thể thực hiện hai phép đo từ mẫu máu phù hợp. Loại ống và các yêu cầu xử lý phải được phòng xét nghiệm xác nhận theo đơn thực tế.

Dịch vụ lấy mẫu xét nghiệm tận nơi của Green Lab

ALT thường được xét nghiệm từ mẫu máu tĩnh mạch. Khi đăng ký lấy mẫu tận nơi, cần thông báo rõ làm ALT riêng hay cùng AST, GGT, glucose hoặc các chỉ số khác. Green Lab sẽ xác nhận danh mục, loại mẫu, điều kiện tiếp nhận và địa chỉ có thể phục vụ trước khi chốt lịch. Không mặc định mọi xét nghiệm đều lấy được tại nhà.

Trước buổi hẹn, nên chuẩn bị đơn chỉ định nếu có, danh sách thuốc đang sử dụng và thông tin về vận động mạnh gần đây. Yêu cầu nhịn ăn tùy các phép xét nghiệm đi kèm; không tự bỏ thuốc hoặc nhịn ăn kéo dài. Nhân viên xác nhận khung giờ, báo tiền xét nghiệm và phí lấy mẫu 10.000đ/lần, đồng thời thông tin thời gian dự kiến trả kết quả theo từng danh mục.

Đăng ký qua trang dịch vụ lấy mẫu tại nhà hoặc hotline 1900 63 65 88. Địa chỉ Green Lab: 76–78 Khâm Thiên, Hà Nội.

    Đặt lịch nhanh

    GreenLab phục vụ tại các tỉnh thành: Lào Cai, Sơn La, Tuyên Quang, Thái Nguyên, Phú Thọ, Bắc Ninh, Hà Nội, Hải Dương, Hưng Yên, Ninh Bình, Thanh Hóa, Nghệ An, Hà Tĩnh, Quảng Trị, Đà Nẵng, Đắk Lắk, Hồ Chí Minh.