Zalo

Xét nghiệm trisomy 13: sàng lọc hội chứng Patau và cách đọc NIPT

Gói dịch vụ hội chứng Patau sàng lọc trước sinh xét nghiệm NIPT xét nghiệm trisomy 13
Thai phụ xem hồ sơ minh họa bài viết về sàng lọc trisomy 13 bằng NIPT

Xét nghiệm trisomy 13 đánh giá nguy cơ thai nhi mắc hội chứng Patau, liên quan đến thừa vật chất di truyền của nhiễm sắc thể số 13. NIPT dùng máu mẹ để sàng lọc nguy cơ, không phải xét nghiệm chẩn đoán. Kết quả nguy cơ cao cần được tư vấn và cân nhắc chẩn đoán xác nhận; nguy cơ thấp không loại trừ mọi bệnh di truyền hoặc bất thường cấu trúc.

Trên phiếu NIPT, T13 tương ứng với trisomy 13; T18 liên quan hội chứng Edwards và T21 liên quan hội chứng Down. Cần đọc kết quả của từng nhóm cùng phần nhận xét và phạm vi sàng lọc.

Trisomy 13 là gì và vì sao còn gọi là hội chứng Patau?

Thông thường mỗi tế bào có hai bản sao nhiễm sắc thể số 13. Thừa vật chất di truyền của nhiễm sắc thể này có thể ảnh hưởng sự phát triển của nhiều cơ quan. Thường gặp là có thêm bản sao thứ ba. Trisomy 13 có dạng toàn bộ và dạng khảm, khi chỉ một phần tế bào có bất thường. Một số trường hợp liên quan chuyển đoạn hoặc thừa một phần nhiễm sắc thể. Mức độ ảnh hưởng giữa các trường hợp không nhất thiết giống nhau.

Đa số trường hợp phát sinh ngẫu nhiên trong quá trình hình thành trứng hoặc tinh trùng. Đây không phải hệ quả có thể quy đơn giản cho một thức ăn hay hoạt động thường ngày của thai phụ. Một số trường hợp chuyển đoạn có thể liên quan yếu tố di truyền. Khi có chẩn đoán xác định, bác sĩ có thể cân nhắc tư vấn nhiễm sắc thể cho cha mẹ. Kết quả NIPT đơn thuần không cho biết chắc chắn dạng bất thường.

Trisomy 13 có thể ảnh hưởng thai nhi như thế nào?

Hội chứng Patau có thể đi kèm nhiều bất thường cấu trúc. Chúng có thể ảnh hưởng tim, não, mắt, môi, vòm miệng hoặc tay chân. Thai cũng có thể tăng trưởng chậm trong tử cung. Một số thai kỳ có thể bị sảy thai hoặc thai lưu. Trẻ sinh ra có thể cần chăm sóc chuyên khoa phức tạp. Không phải trường hợp nào cũng có tất cả biểu hiện. Dạng khảm có thể biểu hiện khác dạng tam nhiễm hoàn toàn.

Siêu âm có thể gợi ý bất thường cấu trúc cần làm rõ. Đây không phải bằng chứng duy nhất để chẩn đoán trisomy 13. Ngược lại, siêu âm chưa thấy dấu hiệu bất thường không bảo đảm tất cả vấn đề di truyền đã được loại trừ. Khi có cảnh báo, bác sĩ cần đối chiếu tuổi thai, siêu âm và tiền sử. Phương pháp chẩn đoán phù hợp sẽ giúp làm rõ ý nghĩa kết quả.

Xét nghiệm trisomy 13: Ba nhóm bất thường nhiễm sắc thể T21 T18 và T13 được sàng lọc bằng NIPT 3
NIPT 3 sàng lọc nguy cơ T21, T18 và T13.

Xét nghiệm trisomy 13 bằng NIPT hoạt động thế nào?

NIPT khảo sát ADN tự do lưu hành trong máu thai phụ. Một phần tín hiệu liên quan đến thai kỳ chủ yếu đến từ nhau thai. Phòng xét nghiệm phân tích tín hiệu của nhiễm sắc thể số 13 và các nhiễm sắc thể khác trong phạm vi gói đã đăng ký. Báo cáo đưa ra đánh giá nguy cơ theo phương pháp và ngưỡng kỹ thuật, không phải phép đếm trực tiếp nhiễm sắc thể trong từng tế bào của thai nhi.

NIPT là phương pháp sàng lọc có giá trị nhưng vẫn có khả năng dương tính giả, âm tính giả hoặc không đưa ra được kết quả. Nguồn tín hiệu nhau thai đôi khi khác với bộ nhiễm sắc thể của thai. Đồng thời, tuổi thai và yếu tố mẫu cũng ảnh hưởng phân tích. NIPT không tương đương chẩn đoán xác định và kết quả nguy cơ cao cần được tư vấn, siêu âm chi tiết cùng đề nghị chẩn đoán phù hợp.

Xét nghiệm trisomy 13 bằng NIPT từ tuần nào?

NIPT thường được cân nhắc từ khoảng tuần thai thứ 10. Tuổi thai cần đối chiếu bằng siêu âm và theo hướng dẫn của đơn vị xét nghiệm. Nếu lấy máu quá sớm, tỷ lệ ADN liên quan đến thai có thể chưa đủ để phân tích. Trước khi đăng ký, nên cung cấp số thai, tiền sử thai ngừng phát triển nếu có, bất thường đã ghi trên siêu âm và các chỉ định khác, để bác sĩ đánh giá tính phù hợp của phương pháp.

Xét nghiệm trisomy 13 có cần nhịn ăn?

NIPT riêng lẻ thông thường không yêu cầu nhịn ăn. Nếu buổi lấy mẫu còn có đường huyết đói hay xét nghiệm khác, hướng dẫn chuẩn bị phải dựa trên cả danh mục. Nên cung cấp phiếu chỉ định cho nhân viên tiếp nhận, không tự suy ra rằng mọi xét nghiệm máu đều phải nhịn ăn. Điều kiện mẫu, tiền sử thai kỳ và thông tin thuốc dùng cũng cần được xác nhận khi chuyên viên hỏi.

Phân biệt NIPT, siêu âm và chẩn đoán xác định

NIPT sàng lọc nguy cơ lệch bội nhiễm sắc thể; siêu âm đánh giá sự phát triển và cấu trúc thai nhi. Sinh thiết gai nhau hoặc chọc ối là thủ thuật lấy mẫu chuyên khoa để chẩn đoán khi có chỉ định. Bác sĩ sẽ giải thích thời điểm thực hiện, giới hạn và nguy cơ trước khi gia đình quyết định.

Cách kiểm traMục đíchLưu ý
NIPT từ máu mẹSàng lọc nguy cơ T13 theo góiKhông xác định chắc chắn thai mắc hay không mắc
Siêu âm thaiĐánh giá cấu trúc và phát triểnVẫn cần thực hiện theo lịch bác sĩ
Sinh thiết gai nhauChẩn đoán khi được chỉ địnhDo cơ sở sản khoa chuyên khoa thực hiện
Chọc ốiXét nghiệm chẩn đoán khi phù hợpCần tư vấn lợi ích và nguy cơ

Đọc kết quả xét nghiệm trisomy 13

Nếu dòng T13 ghi nguy cơ thấp

Kết quả nguy cơ thấp nghĩa là phép sàng lọc không phát hiện tín hiệu vượt ngưỡng đối với T13 theo kỹ thuật đã sử dụng. Đây là thông tin hữu ích nhưng không bảo đảm thai nhi chắc chắn không có bất thường di truyền hay dị tật cấu trúc. Nên giữ đầy đủ báo cáo và tiếp tục lịch khám, siêu âm theo bác sĩ. Kết quả ở T13 không thể thay cho đánh giá của T18, T21 hoặc những nhóm bệnh không nằm trong gói.

Nếu dòng T13 ghi nguy cơ cao

NIPT nguy cơ cao là tín hiệu cần kiểm tra thêm, chưa phải chẩn đoán hội chứng Patau. Bác sĩ sẽ đối chiếu với siêu âm, tuổi thai và tiền sử để tư vấn xét nghiệm xác nhận. Không đưa ra quyết định quan trọng về thai kỳ chỉ từ kết quả sàng lọc.

Nếu phiếu ghi không thể trả kết quả

Trường hợp chưa có kết quả có thể liên quan tỷ lệ ADN, chất lượng mẫu hoặc yếu tố kỹ thuật. Đây không phải một kết quả âm tính. Cần hỏi phòng xét nghiệm lý do cụ thể và trao đổi bác sĩ về việc lấy mẫu lại, siêu âm thêm hoặc chuyển sang phương pháp chẩn đoán. Nếu đã có bất thường đáng chú ý trên siêu âm, chỉ lặp lại NIPT có thể làm chậm việc giải đáp đúng vấn đề sức khỏe cần đánh giá.

Minh họa các bước cần trao đổi với bác sĩ sau kết quả NIPT nguy cơ cao
Nguy cơ cao cần được bác sĩ tư vấn và đề nghị xét nghiệm chẩn đoán phù hợp.

Cần làm gì khi T13 có nguy cơ cao?

Khi T13 có nguy cơ cao, mang toàn bộ báo cáo và siêu âm gần nhất tới bác sĩ sản khoa. Gia đình sẽ được tư vấn về xét nghiệm chẩn đoán phù hợp với tuổi thai, chẳng hạn sinh thiết gai nhau hoặc chọc ối. Không quyết định về thai kỳ chỉ từ kết quả sàng lọc.

T13 khác T18 và T21 ở đâu trên phiếu NIPT?

Kết quả nguy cơ thấp ở một nhóm không loại bỏ cảnh báo ở nhóm khác. Khi khám tại cơ sở khác, mang toàn bộ báo cáo NIPT, gồm kết luận, phương pháp và các nhận xét.

Ký hiệuHội chứng liên quanNội dung trên phiếu
T13PatauNguy cơ bất thường liên quan nhiễm sắc thể 13
T18EdwardsNguy cơ bất thường liên quan nhiễm sắc thể 18
T21DownNguy cơ bất thường liên quan nhiễm sắc thể 21

Xét nghiệm trisomy 13 ở thai đôi hoặc thai kỳ có tiền sử bất thường

Với song thai, thai ngừng phát triển trong thai kỳ đa thai, kết quả siêu âm bất thường hoặc tiền sử gia đình liên quan bất thường nhiễm sắc thể, cần cung cấp đầy đủ thông tin trước khi chọn gói NIPT. Không mặc định cách báo cáo của thai đơn cũng áp dụng cho song thai. Khi siêu âm gợi ý bất thường cấu trúc, bác sĩ có thể đề nghị tư vấn di truyền và chẩn đoán thay vì chỉ mở rộng thêm phạm vi sàng lọc.

Nếu gia đình từng có trường hợp trisomy 13 do chuyển đoạn đã được xác nhận, hãy giữ giấy xét nghiệm cũ. Chuyên gia có thể tư vấn liệu cần phân tích nhiễm sắc thể của cha mẹ để đánh giá nguy cơ cho lần mang thai tiếp theo hay không. NIPT không thay thế toàn bộ tư vấn di truyền khi đã có tiền sử chẩn đoán cụ thể.

Chi phí xét nghiệm trisomy 13 tại Green Lab

NIPT 3 tại Green Lab có giá niêm yết 1.700.000đ, sàng lọc T21, T18 và T13. Giá chưa gồm phí lấy mẫu tận nơi 10.000đ/lần; chọc ối hoặc sinh thiết gai nhau nếu được chỉ định có chi phí riêng.

Gói NIPT 3 đang giảm 20%, từ 1.700.000đ còn 1.360.000đ đến hết 31/12/2026. Phí lấy mẫu tận nơi 10.000đ/lần tính riêng; ưu đãi này không bao gồm xét nghiệm chẩn đoán bổ sung.

Đọc thêm: trang NIPT Green Lab.

Câu hỏi về xét nghiệm trisomy 13

T13 nguy cơ thấp thì có cần siêu âm nữa không?

Vẫn cần siêu âm theo lịch. NIPT sàng lọc một số nguy cơ nhiễm sắc thể, trong khi siêu âm đánh giá cấu trúc và sự phát triển. Kết quả NIPT nguy cơ thấp không loại trừ các bất thường ngoài phạm vi sàng lọc.

T13 nguy cơ cao có nên làm NIPT thêm lần nữa?

Không nên tự lấy kết quả sàng lọc thứ hai để thay thế chẩn đoán. Cần bác sĩ đánh giá và tư vấn lựa chọn chẩn đoán thích hợp dựa trên tuổi thai, siêu âm và kết quả đã có.

Lấy máu làm NIPT có ảnh hưởng tới thai nhi không?

NIPT dùng mẫu máu tĩnh mạch của thai phụ, không đưa kim vào buồng ối hay thai. Có thể gặp bầm hoặc khó chịu tại vị trí lấy máu. Đây là thủ thuật khác với chọc ối và sinh thiết gai nhau.

Báo cáo chỉ ghi T13, không có chữ Patau có đúng không?

T13 là ký hiệu thường dùng cho trisomy 13, tình trạng liên quan hội chứng Patau. Cần đọc đầy đủ dòng kết luận và chú giải của phòng xét nghiệm. Khi chưa rõ, nên hỏi bác sĩ hoặc nhân viên chuyên môn.

Dịch vụ lấy mẫu xét nghiệm tận nơi của Green Lab

Lấy máu làm NIPT khác với chọc ối hoặc sinh thiết gai nhau. Các thủ thuật chẩn đoán cần thực hiện tại cơ sở chuyên khoa theo chỉ định.

Phí lấy mẫu tận nơi tại Green Lab là 10.000đ/lần, chưa gồm tiền xét nghiệm. Khi đặt lịch, nhân viên báo tổng chi phí, hướng dẫn chuẩn bị và thời gian dự kiến trả kết quả theo danh mục đăng ký.

Liên hệ 1900 63 65 88 hoặc đặt lịch lấy mẫu tại nhà. Địa chỉ Green Lab: 76–78 Khâm Thiên, Văn Miếu – Quốc Tử Giám, Hà Nội.

    Đặt lịch nhanh

    GreenLab phục vụ tại các tỉnh thành: Lào Cai, Sơn La, Tuyên Quang, Thái Nguyên, Phú Thọ, Bắc Ninh, Hà Nội, Hải Dương, Hưng Yên, Ninh Bình, Thanh Hóa, Nghệ An, Hà Tĩnh, Quảng Trị, Đà Nẵng, Đắk Lắk, Hồ Chí Minh.