HDL-C cao có bù được LDL-C cao không? Không. Hai con số cho biết lượng cholesterol đang được hai nhóm hạt khác nhau vận chuyển trong máu. Khi đọc phiếu mỡ máu, hãy xem LDL-C có đạt mục tiêu mà bác sĩ đặt cho mình hay chưa, kể cả khi dòng HDL-C được đánh dấu trong khoảng tham chiếu.

LDL-C và HDL-C trên phiếu mỡ máu có nghĩa gì?
Cholesterol là một thành phần cơ thể dùng để tạo màng tế bào và một số hormone. Để di chuyển trong máu, cholesterol đi cùng các hạt mang gọi là lipoprotein. Chữ C cuối tên xét nghiệm có nghĩa là cholesterol. LDL-C và HDL-C mô tả lượng cholesterol nằm trong từng nhóm hạt, cùng được đo trong một mẫu máu. Đây cũng là lý do một người có thể có cả hai chỉ số cùng cao.
LDL vận chuyển cholesterol tới các mô. Khi các hạt chứa cholesterol tích tụ trong thành động mạch qua thời gian, chúng góp phần hình thành mảng xơ vữa. HDL tham gia vận chuyển một phần cholesterol về gan. Con số HDL-C cho biết lượng cholesterol HDL đang mang tại thời điểm đo. Nó không đo trực tiếp lượng cholesterol HDL đã lấy khỏi thành mạch và cũng không cho biết động mạch còn thông thoáng đến đâu.
| Tên trên phiếu | Dòng này cho biết gì? | Khi đối chiếu kết quả |
|---|---|---|
| LDL-C | Cholesterol do nhóm hạt LDL mang. | Đối chiếu với mục tiêu LDL-C cá nhân và lần đo trước. |
| HDL-C | Cholesterol do nhóm hạt HDL mang. | Đọc cùng LDL-C, triglycerid và các yếu tố nguy cơ tim mạch. |
| Cholesterol toàn phần | Tổng lượng cholesterol trong các nhóm hạt. | Muốn biết phần nào tăng cần xem từng thành phần. |
| Triglycerid | Một loại chất béo khác được vận chuyển trong máu. | Ghi nhận điều kiện lấy mẫu, nhất là nếu vừa ăn hoặc lần trước xét nghiệm lúc đói. |

Hai người cùng cholesterol toàn phần có thể nhận lời khuyên khác nhau ra sao?
Giả sử hai phiếu đều ghi cholesterol toàn phần 5,6 mmol/L. Phiếu thứ nhất có HDL-C 1,1 mmol/L, phiếu thứ hai có HDL-C 1,8 mmol/L. Nếu chỉ chụp dòng toàn phần gửi đi, hai kết quả trông giống hệt nhau. Nhưng khi lấy cholesterol toàn phần trừ HDL-C, phần cholesterol còn lại tương ứng là 4,5 và 3,8 mmol/L. Đại lượng này gọi là non-HDL-C, bao gồm cholesterol trong LDL và một số nhóm hạt khác. Đây là ví dụ số học minh họa, không phải hai ngưỡng để tự phân loại bệnh.
Có hai chi tiết dễ nhầm trong ví dụ trên. Thứ nhất, phép tính bắt đầu từ cholesterol toàn phần. Lấy LDL-C trừ HDL-C sẽ không cho ra non-HDL-C. Thứ hai, kết quả phép tính chưa đủ để chọn thuốc hay suy ra người thứ hai chắc chắn có nguy cơ thấp hơn. Còn cần biết LDL-C từng người, tuổi, huyết áp, tình trạng hút thuốc, bệnh nền và tiền sử tim mạch. Khi một phiếu thiếu dòng LDL-C, hãy ghi nhận là thiếu thay vì điền giá trị non-HDL-C vào ô LDL-C.
Vì sao phiếu không đánh dấu cao nhưng bác sĩ vẫn muốn hạ LDL-C?
Khoảng tham chiếu trên phiếu không đồng nghĩa mục tiêu LDL-C của từng người. Người từng nhồi máu cơ tim có thể cần mục tiêu thấp hơn người cùng tuổi chưa có bệnh tim mạch. Bác sĩ xác định mục tiêu dựa trên nguy cơ và tiền sử, sau đó dùng các lần đo để theo dõi đáp ứng.
Trong lần khám tiếp theo, thay vì chỉ hỏi “Mỡ máu có cao không?”, có thể hỏi cụ thể hơn: “Với tiền sử bệnh của tôi, LDL-C nên ở mức nào, đơn vị gì? Nếu đã đạt thì làm gì cho đến lần tái khám?”. Hãy ghi câu trả lời bên cạnh ngày khám. Nếu bác sĩ điều chỉnh thuốc, lưu thêm ngày thay đổi để lần xét nghiệm sau có thể so sánh với đúng giai đoạn điều trị. Dùng thuốc theo đơn cho đến khi được người kê đơn hướng dẫn lại.
Cách đối chiếu hai lần xét nghiệm mỡ máu
- Đặt hai phiếu theo ngày lấy mẫu. Nếu kết quả về điện thoại sau vài ngày, lấy ngày lấy máu làm mốc. Giữ cả bốn dòng xét nghiệm trên mỗi phiếu. Một ảnh chỉ có các dòng in đậm có thể làm bác sĩ thiếu thông tin ngay cả khi ảnh rất rõ.
- Kiểm tra đơn vị ngay bên cạnh số đo. Đặc biệt lưu ý khi đổi cơ sở xét nghiệm. Hai giá trị cùng ghi LDL-C nhưng một bên là mmol/L và bên kia là mg/dL cần được quy đổi đúng trước khi so. Đừng coi con số lớn hơn là kết quả xấu hơn khi hai đơn vị khác nhau.
- Xem cách phòng xét nghiệm ghi LDL-C. Có phiếu ghi LDL-C trực tiếp, có phiếu ghi LDL-C tính toán. Nếu triglycerid cao và phiếu để trống LDL-C hoặc có ghi chú về phép tính, nên giữ nguyên ghi chú khi gửi bác sĩ. Ô trống không đồng nghĩa với LDL-C bằng 0.
- Ghi điều kiện lấy mẫu và thuốc đang dùng. Ví dụ, ghi “lần đầu trước bữa sáng, lần sau sau bữa sáng” và mang theo đơn thuốc hiện tại. Khi được hẹn kiểm tra lại, hỏi trước có cần nhịn ăn hay không, nhất là khi trong cùng đơn còn có xét nghiệm khác.
Ba câu hỏi thường gặp khi đọc LDL-C và HDL-C
LDL-C giảm sau khi dùng thuốc, có thể tự ngừng thuốc không?
Kết quả giảm là thông tin để đánh giá đáp ứng trong lúc đang điều trị. Phiếu xét nghiệm không dự báo LDL-C sẽ giữ nguyên nếu dừng thuốc. Hãy mang cả kết quả trước điều trị và kết quả hiện tại đến lần tái khám. Nếu có tác dụng không mong muốn, liên hệ người kê đơn để trao đổi cách xử trí phù hợp.
HDL-C thấp nhưng LDL-C nằm trong khoảng tham chiếu thì cần hỏi gì?
Nên hỏi bác sĩ nguy cơ tim mạch tổng thể của mình phụ thuộc vào yếu tố nào và thay đổi nào đáng ưu tiên. Chẳng hạn, với người đang hút thuốc và có huyết áp cao, kế hoạch bỏ thuốc lá và kiểm soát huyết áp vẫn quan trọng. Một mục tiêu chỉ tập trung làm tăng con số HDL-C dễ bỏ sót các yếu tố này.
Lần trước chỉ xét nghiệm cholesterol toàn phần, làm sao theo dõi LDL-C?
Giữ kết quả cũ ở dòng cholesterol toàn phần. Nếu đơn lần này có LDL-C, dùng kết quả mới làm mốc LDL-C đầu tiên trong hồ sơ. Khi đặt lịch lấy mẫu, đọc đúng tên từng chỉ số bác sĩ yêu cầu. Cách này giúp tránh trường hợp có hai phiếu “xét nghiệm cholesterol” nhưng thiếu đúng dòng cần theo dõi.
Xem thông tin xét nghiệm LDL cholesterol tại Green Lab. Khi cần đặt lịch lấy mẫu xét nghiệm tận nơi, gửi tên xét nghiệm trên đơn và khung giờ bác sĩ yêu cầu để trung tâm xác nhận.

Lấy mẫu xét nghiệm mỡ máu tại nhà để theo dõi LDL-C và HDL-C
Khi đặt lịch lấy mẫu xét nghiệm mỡ máu tại nhà, gửi phiếu cũ và tên các chỉ số bác sĩ cần theo dõi. Báo rõ lần trước có nhịn ăn hay không, thời điểm ăn gần nhất và thuốc đang dùng. Giữ cùng đơn vị khi so hai phiếu; mục tiêu LDL-C cần được bác sĩ xác định theo nguy cơ của từng người.
Nguồn tham khảo: MedlinePlus – LDL, HDL và các thành phần lipid.
Đăng ký xét nghiệm tại Green Lab
Phí lấy mẫu tận nơi tại Green Lab là 10.000đ/lần, chưa gồm tiền xét nghiệm. Khi đặt lịch, nhân viên báo tổng chi phí, hướng dẫn chuẩn bị và thời gian dự kiến trả kết quả theo danh mục đăng ký.
Liên hệ 1900 63 65 88 hoặc đặt lịch lấy mẫu tại nhà. Địa chỉ Green Lab: 76–78 Khâm Thiên, Văn Miếu – Quốc Tử Giám, Hà Nội.