Zalo

LDH máu và LDH dịch màng phổi có cùng ý nghĩa không?

Kiến thức y khoa đọc kết quả xét nghiệm Green Lab xét nghiệm máu

LDH máu và LDH dịch màng phổi đo hoạt tính của cùng một enzym, nhưng trên hai mẫu khác nhau. Trong đánh giá tràn dịch màng phổi, bác sĩ có thể cần cả hai kết quả để tính tỷ số LDH dịch trên LDH huyết thanh. Chỉ có phiếu máu thì chưa tính được tỷ số này. Ngay cả khi đã phân loại được dịch, bác sĩ vẫn cần tìm nguyên nhân dựa trên triệu chứng, hình ảnh và những xét nghiệm khác.

Mô hình phổi và hai tập hồ sơ minh họa việc phân biệt LDH máu với LDH dịch màng phổi

Trước tiên, tìm tên mẫu ở đâu trên phiếu?

LDH là lactate dehydrogenase, một enzym có trong nhiều loại tế bào. Trên phiếu, LDH huyết thanh là kết quả đo từ máu; LDH dịch màng phổi được đo trong dịch ở khoang giữa phổi và thành ngực. Cần xác định đúng loại mẫu trước khi đọc kết quả.

LDH huyết thanh có thể tăng trong nhiều tình trạng có tổn thương mô. Một con số đơn lẻ không định vị được tổn thương ở phổi, gan hay cơ quan nào khác. LDH trong dịch màng phổi lại cho biết hoạt tính enzym trong chính mẫu dịch được lấy. Đối với người tràn dịch, so sánh môi trường tại khoang màng phổi với máu cùng đợt giúp bác sĩ hiểu thêm đặc điểm của dịch.

LDH huyết thanh dùng mẫu máu tĩnh mạch. Dịch màng phổi phải được lấy bằng thủ thuật tại cơ sở khám chữa bệnh khi có chỉ định. Nếu đơn có cả hai hạng mục, dịch vụ lấy máu tại nhà chỉ thực hiện phần mẫu máu; phần dịch theo kế hoạch của cơ sở làm thủ thuật.

Trước tiên, tìm tên mẫu ở đâu trên phiếu.
Trước tiên, tìm tên mẫu ở đâu trên phiếu.

Dịch thấm và dịch tiết cho biết điều gì?

Khi có tràn dịch màng phổi, một trong những câu hỏi đầu tiên là dịch tích tụ chủ yếu do thay đổi áp lực và cân bằng dịch của cơ thể, hay do quá trình bệnh tại màng phổi hoặc vùng lân cận. Hai nhóm thường được gọi là dịch thấm và dịch tiết. Chẳng hạn, suy tim có thể gây dịch thấm, còn nhiễm trùng hoặc bệnh ác tính có thể gây dịch tiết. Mỗi nhóm còn nhiều nguyên nhân khác.

Phân loại giúp thu hẹp phạm vi tìm kiếm chứ chưa xác nhận một bệnh cụ thể. Một kết luận “dịch tiết” không đồng nghĩa đã phát hiện tế bào ung thư. Cũng không thể nhìn riêng LDH để chọn kháng sinh. Nếu kết quả sinh hóa không phù hợp với bệnh cảnh, bác sĩ có thể quay lại xem tình trạng tim, thận, các thuốc đã dùng và những dữ kiện khác thay vì buộc mọi dấu hiệu phải khớp với một nhãn phân loại.

Dịch thấm và dịch tiết cho biết điều gì.
Dịch thấm và dịch tiết cho biết điều gì.

Ba tiêu chí Light: mẫu số của từng phép so là gì?

Tiêu chí Light dùng protein và LDH để phân loại dịch màng phổi. Theo bộ tiêu chí này, chỉ cần đạt ít nhất một trong ba điều kiện dưới đây để xếp vào nhóm dịch tiết. Với hai phép chia, cần dùng cùng đơn vị cho tử và mẫu. Với điều kiện cuối, phải dùng giới hạn trên của khoảng tham chiếu LDH huyết thanh do phòng xét nghiệm cung cấp. Đó là mốc tham chiếu, khác với kết quả máu thực đo của người bệnh.

Những giá trị cần có để áp dụng tiêu chí Light
Tiêu chíĐiều kiện gợi phân loại dịch tiết
Protein dịch màng phổi chia cho protein huyết thanhTỷ số lớn hơn 0,5. Cần đủ hai kết quả protein toàn phần.
LDH dịch màng phổi chia cho LDH huyết thanhTỷ số lớn hơn 0,6. Dùng giá trị huyết thanh thực đo cùng đợt.
LDH dịch so với giới hạn tham chiếu của máuLDH dịch lớn hơn hai phần ba giới hạn trên của LDH huyết thanh tại phòng xét nghiệm.

Các ngưỡng ở bảng dùng dấu “lớn hơn”. Giá trị đúng bằng một ngưỡng không thỏa riêng điều kiện đó. Khi số nằm sát ngưỡng, độ chính xác và cách làm tròn có thể ảnh hưởng phép so. Vì thế, nếu trên phiếu có sẵn nhận xét chuyên môn, nên giữ bản đầy đủ để bác sĩ xem cùng kết quả gốc. Không tách một con số được làm tròn trong tin nhắn thành kết luận cuối cùng.

Ví dụ hai phép so LDH dùng hai con số huyết thanh khác nhau

Giả sử LDH dịch là 150 U/L, LDH máu cùng đợt là 200 U/L. Tỷ số dịch trên máu bằng 150 chia 200, tức 0,75. Trong ví dụ này, 0,75 lớn hơn 0,6 nên thỏa tiêu chí tỷ số LDH. Điều đó vẫn chưa có nghĩa là kết quả máu 200 U/L cao hay thấp; muốn trả lời câu hỏi ấy phải đọc khoảng tham chiếu của xét nghiệm máu.

Giờ giả sử giới hạn trên của LDH huyết thanh ở chính phòng xét nghiệm đó là 270 U/L. Hai phần ba của 270 bằng 180 U/L. LDH dịch 150 U/L không lớn hơn 180 U/L nên không thỏa điều kiện thứ ba. Hai phép so cho kết quả khác nhau hoàn toàn có thể xảy ra vì chúng dùng hai mẫu số khác nhau. Trong ví dụ, chỉ riêng tiêu chí tỷ số đã đủ để phân loại dịch tiết theo Light. Các số trên phục vụ minh họa, không phải khoảng tham chiếu dùng chung.

Nếu có thêm protein dịch 30 g/L và protein huyết thanh 70 g/L, tỷ số protein khoảng 0,43, thấp hơn ngưỡng 0,5. Kết quả này không làm mất đi tiêu chí LDH đã thỏa. Một nhầm lẫn thường gặp là yêu cầu cả ba hàng đều vượt ngưỡng mới coi là dịch tiết. Một nhầm lẫn khác là lấy 150 chia 270 rồi so với 0,6. Phép tính sau đã dùng giới hạn tham chiếu thay cho giá trị máu thực đo.

Vì sao bác sĩ cần mẫu máu cùng đợt lấy dịch?

Trên thực tế, hai phiếu có thể được trả vào hai ngày khác nhau dù bệnh phẩm lấy trong cùng đợt. Nên kiểm tra ngày giờ lấy từng mẫu trước khi ghép kết quả. Nếu chỉ còn phiếu LDH máu từ lần khám sức khỏe vài tháng trước, giá trị đó có thể hữu ích như thông tin tiền sử nhưng không nên tự dùng làm mẫu số cho lần chọc dịch hôm nay. Tình trạng bệnh và điều trị có thể đã thay đổi giữa hai lần.

Nếu hai nơi sử dụng đơn vị khác nhau, trước tiên phải xác định đang so cùng đại lượng. Ví dụ protein dịch ghi g/L còn protein huyết thanh ghi g/dL. Chia trực tiếp hai số trên phiếu sẽ làm tỷ số sai mười lần. Với LDH, cũng cần xem đơn vị, phương pháp, khoảng tham chiếu và ghi chú về chất lượng mẫu. Khi chưa đủ thông tin, cách an toàn nhất là gửi cả hai phiếu để cơ sở thực hiện hoặc bác sĩ điều trị đối chiếu.

Sau phân loại dịch, vì sao còn chỉ định khác?

Khi nghi nhiễm trùng, bác sĩ có thể cần đối chiếu triệu chứng, hình ảnh phổi, pH dịch và kết quả vi sinh. Nếu nghi nguyên nhân ác tính, tế bào học hoặc lấy mô có thể được chỉ định. Danh mục kiểm tra phụ thuộc nguyên nhân đang nghi ngờ, không phải mọi trường hợp đều cần làm tất cả.

Khi chuyển viện, chuẩn bị bản chọc dịch nếu có, ảnh hoặc kết luận siêu âm, X-quang, các phiếu hóa sinh ghi rõ máu hay dịch và những kết quả còn đang chờ. Hãy hỏi bác sĩ: “Phần nào đã giúp phân loại dịch, còn xét nghiệm nào đang tìm nguyên nhân?” Câu hỏi này giúp người nhà hiểu vì sao đã có kết quả LDH mà vẫn cần chờ thêm một báo cáo khác trước khi bàn về hướng điều trị.

Nếu sau thủ thuật xuất hiện khó thở mới, đau ngực nhiều hoặc tình trạng xấu đi, báo ngay cho nhân viên y tế hoặc đến cấp cứu. Không đợi kết quả LDH để quyết định có cần đi khám. Với lần theo dõi ngoại trú ổn định, hãy xác nhận rõ đơn hẹn lấy máu hay yêu cầu trở lại cơ sở thực hiện thủ thuật để lấy dịch.

Khi hồ sơ chỉ có một phiếu LDH

Nếu trên điện thoại chỉ có một tệp PDF, hãy mở đủ các trang trước khi cho rằng bệnh viện quên làm xét nghiệm. Có nơi trả hóa sinh máu và hóa sinh dịch ở hai mục riêng, hoặc trả các phần vào những thời điểm khác nhau. Ghi lại ngày lấy dịch rồi hỏi bộ phận trả kết quả xem đã có LDH huyết thanh và protein toàn phần tương ứng chưa. Nếu một hạng mục chưa được chỉ định, báo lại bác sĩ phụ trách để quyết định có cần bổ sung; không tự dùng kết quả của lần nhập viện trước để điền chỗ trống.

Green Lab có trang thông tin về xét nghiệm LDH. Nếu bác sĩ đã hẹn theo dõi ngoại trú, có thể liên hệ Green Lab để xác nhận loại mẫu và nơi thực hiện theo đơn.

Nguồn tham khảo: MedlinePlus – xét nghiệm LDH.

Đăng ký xét nghiệm tại Green Lab

LDH máu và LDH dịch màng phổi dùng hai loại mẫu khác nhau. Lấy mẫu tận nơi không bao gồm thủ thuật chọc hút dịch màng phổi.

Phí lấy mẫu tận nơi tại Green Lab là 10.000đ/lần, chưa gồm tiền xét nghiệm. Khi đặt lịch, nhân viên báo tổng chi phí, hướng dẫn chuẩn bị và thời gian dự kiến trả kết quả theo danh mục đăng ký.

Liên hệ 1900 63 65 88 hoặc đặt lịch lấy mẫu tại nhà. Địa chỉ Green Lab: 76–78 Khâm Thiên, Văn Miếu – Quốc Tử Giám, Hà Nội.

    Đặt lịch nhanh

    GreenLab phục vụ tại các tỉnh thành: Lào Cai, Sơn La, Tuyên Quang, Thái Nguyên, Phú Thọ, Bắc Ninh, Hà Nội, Hải Dương, Hưng Yên, Ninh Bình, Thanh Hóa, Nghệ An, Hà Tĩnh, Quảng Trị, Đà Nẵng, Đắk Lắk, Hồ Chí Minh.