Zalo

aPTT kéo dài trước phẫu thuật: nên mang gì đến buổi khám?

Kiến thức y khoa Green Lab xét nghiệm đông máu
Bác sĩ xem hồ sơ tiền phẫu minh họa bài viết về aPTT kéo dài

Khi phiếu tiền phẫu ghi aPTT kéo dài, hãy mang đến buổi khám bản xét nghiệm đầy đủ, danh sách thuốc cùng giờ dùng liều gần nhất và thông tin về các lần chảy máu trước đây. aPTT đo thời gian hình thành cục đông trong một phép thử ở phòng xét nghiệm. Chỉ số kéo dài cần được giải thích trước mổ nhưng riêng số giây chưa xác định được nguy cơ chảy máu hay quyết định hoãn phẫu thuật. Không tự ngừng thuốc chống đông để làm lại xét nghiệm.

Trước hết, kiểm tra chữ viết tắt và đơn vị

aPTT là thời gian thromboplastin từng phần hoạt hóa, thường được báo bằng giây và đôi khi kèm tỷ số so với mẫu đối chứng. PT và INR là các chỉ số khác. Khi gửi kết quả cho bác sĩ, cần giữ đủ tên xét nghiệm, giá trị, đơn vị và khoảng tham chiếu.

Ví dụ minh họa, nếu phiếu ghi aPTT 45 giây với khoảng tham chiếu 25–35 giây, phép thử kéo dài so với khoảng của nơi đó. Hiệu số 10 giây không có nghĩa vết mổ sẽ chảy máu lâu thêm đúng 10 giây. Đây là phản ứng trong điều kiện xét nghiệm. Khả năng cầm máu ở người bệnh còn phụ thuộc tiểu cầu, thành mạch, các yếu tố đông máu và đặc điểm của cuộc phẫu thuật.

Bốn nhóm thông tin bác sĩ thường cần trước khi quyết định bước tiếp
NhómNên chuẩn bị
Kết quả xét nghiệmPhiếu aPTT, PT/INR, số lượng tiểu cầu nếu đã có, cùng ngày lấy mẫu và khoảng tham chiếu.
Thuốc và thời điểm dùngTên hoạt chất, liều, lý do dùng, giờ uống hoặc tiêm gần nhất. Ghi rõ nếu đang truyền heparin.
Tiền sử chảy máuĐiều xảy ra sau nhổ răng, sinh nở, chấn thương hoặc lần mổ trước và có cần can thiệp cầm máu không.
Kế hoạch phẫu thuậtTên thủ thuật, ngày dự kiến, nơi phụ trách và số liên hệ trên giấy hẹn.
Trước hết, kiểm tra chữ viết tắt và đơn vị.
Trước hết, kiểm tra chữ viết tắt và đơn vị.

Kể lại tiền sử sao cho bác sĩ dùng được?

Thay vì chỉ nói “máu khó đông”, hãy kể một sự kiện cụ thể. Chẳng hạn sau một lần nhổ răng, máu rỉ trong bao lâu, có phải quay lại phòng khám, cần khâu cầm máu hay truyền máu hay không. Nếu từng mổ mà hồi phục bình thường, dữ kiện đó cũng đáng kể. Người chưa từng phẫu thuật nên nói rõ chưa có trải nghiệm tương tự thay vì ghi “chưa bao giờ chảy máu sau mổ”.

Các biểu hiện khác đáng báo gồm chảy máu mũi kéo dài, dễ có vết bầm lớn không rõ va chạm, kinh nguyệt nhiều hoặc chảy máu nhiều sau sinh. Cho biết có người thân từng được chẩn đoán bệnh chảy máu hay không, nếu biết thì mang tên bệnh. Một vài vết bầm sau va chạm có thể mang ý nghĩa khác với bầm tự phát lặp lại; bác sĩ cần cả hoàn cảnh và tần suất để đánh giá.

Vì sao phải khai cả thuốc đang dùng lẫn giờ dùng?

Heparin không phân đoạn là một ví dụ về thuốc có thể kéo dài aPTT và trong một số phác đồ được theo dõi bằng phép thử này. Một số thuốc chống đông khác cũng có thể ảnh hưởng kết quả, với mức độ tùy thuốc và phương pháp. Không thể dùng một aPTT bình thường để khẳng định mọi thuốc chống đông đã hết tác dụng. Mang vỏ thuốc hoặc chụp nhãn khi tên biệt dược khó nhớ, nhất là nếu nhận thuốc từ hơn một cơ sở.

Ghi cả thuốc chống kết tập tiểu cầu như aspirin hoặc clopidogrel khi đang dùng theo đơn. Chúng liên quan đến kế hoạch cầm máu dù tác dụng của chúng không được đo trực tiếp bằng aPTT. Nếu có stent mạch vành, van tim cơ học hoặc đang điều trị huyết khối, nói rõ lý do dùng thuốc. Bác sĩ phẫu thuật, gây mê và bác sĩ kê thuốc có thể cần phối hợp để cân bằng nguy cơ chảy máu với nguy cơ huyết khối.

Nếu hướng dẫn của hai nơi có vẻ khác nhau, hãy liên hệ đầu mối phụ trách phẫu thuật để được thống nhất kế hoạch bằng tên thuốc và thời điểm cụ thể. Không tự bỏ liều tối hôm trước hoặc tiêm bù một liều vì lo phẫu thuật sẽ bị hủy. Nếu đã lỡ quên thuốc hay đã thay đổi cách dùng, ghi lại sự việc đúng như đã xảy ra để nhóm điều trị lựa chọn bước an toàn.

Những lý do nào khiến bác sĩ muốn lấy mẫu lại?

Một kết quả bất ngờ có thể cần được xác nhận bằng mẫu mới trước khi kết luận. Các yếu tố liên quan đến lấy mẫu hoặc sự hiện diện của thuốc có thể làm phản ứng đông máu thay đổi. Ví dụ, hãy báo nếu máu được lấy qua đường truyền đang hoặc vừa dùng heparin. Phòng xét nghiệm và bác sĩ sẽ quyết định cách lấy lại mẫu phù hợp. Người bệnh không cần tự chọn loại ống hoặc tự đặt giờ lấy để điều chỉnh số giây.

Khi đã loại trừ một số yếu tố ảnh hưởng mà aPTT vẫn kéo dài, bác sĩ có thể xem xét thiếu yếu tố đông máu hoặc có chất ức chế. Một số bất thường làm kéo dài phản ứng trong ống nghiệm nhưng lại không đi kèm xu hướng chảy máu như người bệnh hình dung. Tùy trường hợp, bác sĩ huyết học có thể đề nghị nghiệm pháp trộn hoặc định lượng yếu tố chuyên biệt. Không phải ai có một kết quả ngoài khoảng tham chiếu cũng cần làm toàn bộ các xét nghiệm này.

Đọc đủ tên xét nghiệm, đơn vị và khoảng tham chiếu trên cùng một phiếu.
Đọc đủ tên xét nghiệm, đơn vị và khoảng tham chiếu trên cùng một phiếu.

Khi nào cần báo ngay thay vì đợi buổi khám tiền mê?

Nếu đang chảy máu nhiều không cầm, nôn ra máu, đi ngoài phân đen kèm choáng hoặc có triệu chứng nặng sau chấn thương, cần đến cơ sở cấp cứu. Đừng chờ lấy lại aPTT để xác nhận mới đi khám. Nếu ổn định nhưng sắp đến ngày mổ, báo sớm kết quả cho đơn vị phụ trách để họ có thời gian xem hồ sơ và hẹn tư vấn thêm nếu cần.

Nếu được hẹn kiểm tra lại trước mổ, xác nhận giờ lấy mẫu và lịch dùng thuốc với bác sĩ. Mang cả kết quả cũ và mới đến tái khám. Cần biết nơi liên hệ nếu xuất hiện chảy máu bất thường trước ngày mổ.

Xem thông tin xét nghiệm aPTT tại Green Lab. Khi cần đặt lịch lấy mẫu xét nghiệm tận nơi, gửi tên xét nghiệm trên đơn và khung giờ bác sĩ yêu cầu để trung tâm xác nhận.

Nguồn tham khảo: MedlinePlus – xét nghiệm PTT/aPTT.

Đăng ký xét nghiệm tại Green Lab

Phí lấy mẫu tận nơi tại Green Lab là 10.000đ/lần, chưa gồm tiền xét nghiệm. Khi đặt lịch, nhân viên báo tổng chi phí, hướng dẫn chuẩn bị và thời gian dự kiến trả kết quả theo danh mục đăng ký.

Liên hệ 1900 63 65 88 hoặc đặt lịch lấy mẫu tại nhà. Địa chỉ Green Lab: 76–78 Khâm Thiên, Văn Miếu – Quốc Tử Giám, Hà Nội.

    Đặt lịch nhanh

    GreenLab phục vụ tại các tỉnh thành: Lào Cai, Sơn La, Tuyên Quang, Thái Nguyên, Phú Thọ, Bắc Ninh, Hà Nội, Hải Dương, Hưng Yên, Ninh Bình, Thanh Hóa, Nghệ An, Hà Tĩnh, Quảng Trị, Đà Nẵng, Đắk Lắk, Hồ Chí Minh.