Zalo

Troponin độ nhạy cao khi đau ngực: vì sao bác sĩ lấy máu nhiều lần?

Kiến thức y khoa đọc kết quả xét nghiệm Green Lab Xét nghiệm tim mạch

Nếu đang đau hoặc tức ngực mới xuất hiện, nhất là kèm khó thở, vã mồ hôi, buồn nôn hoặc choáng, hãy gọi cấp cứu ngay. Tại khoa cấp cứu, bác sĩ có thể lấy máu nhiều lần để xem troponin độ nhạy cao tăng, giảm hay tương đối ổn định trong thời gian theo dõi. Mỗi kết quả được đặt cạnh thời điểm bắt đầu đau, điện tâm đồ và tình trạng hiện tại. Không chờ có phiếu troponin mới quyết định đi viện.

Người đàn ông trao đổi với bác sĩ tại cơ sở y tế về xét nghiệm troponin khi đau ngực

Vì sao có thể cần đo troponin nhiều lần?

Troponin tim là protein có trong tế bào cơ tim. Khi cơ tim bị tổn thương, troponin có thể được giải phóng vào máu. Chữ “độ nhạy cao” mô tả khả năng của phương pháp xét nghiệm trong việc đo những nồng độ rất thấp. Đây không phải thang đo mức độ đau và cũng không có nghĩa hễ máy đo được troponin thì người bệnh đã bị nhồi máu cơ tim.

Hình dung một người bắt đầu nặng ngực khi đang đi bộ, được đưa đến viện ngay và lấy máu sau đó ít phút. Mẫu đầu ghi nhận nồng độ tại thời điểm ấy. Nếu có tổn thương vừa xảy ra, thay đổi trong máu có thể chưa đủ rõ. Mẫu sau giúp bác sĩ quan sát thêm diễn biến. Với người đau từ nhiều giờ trước mới đến, cùng một giá trị ban đầu có thể được diễn giải khác vì thời gian đã trôi qua khác nhau.

Khi hỏi giờ bắt đầu đau, bác sĩ cần thời điểm có triệu chứng, không chỉ giờ đến quầy tiếp nhận. Nếu cơn đau ngắt quãng, hãy kể cả lần đầu lẫn lần gần nhất. Nếu tỉnh giấc vì đau và không biết cơn bắt đầu từ lúc nào, nói rõ điều đó. Một mốc ước lượng có ghi “khoảng” hữu ích hơn giờ chính xác do người nhà đoán lại.

Vì sao mẫu đầu tiên chưa trả lời hết câu hỏi.
Vì sao mẫu đầu tiên chưa trả lời hết câu hỏi.

Một lịch lấy hai mẫu được đọc theo mốc nào?

Ví dụ minh họa: một người thấy ép ngực khoảng 8 giờ 10, được ghi điện tâm đồ khi đến viện và lấy mẫu máu đầu lúc 8 giờ 45. Nếu khoa cấp cứu dùng quy trình có mẫu thứ hai sau một giờ, mốc dự kiến là khoảng 9 giờ 45 tính từ lần lấy máu đầu. Đây là ví dụ cách ghi thời điểm. Cơ sở điều trị chọn khoảng cách phù hợp với xét nghiệm đang dùng và diễn biến thực tế của người bệnh.

Ba loại thời điểm dễ nhầm trên hồ sơ đau ngực
Mốc cần xác địnhDùng để làm gì?
Thời điểm đau bắt đầu hoặc tái phátGiúp nhận biết liệu mẫu đầu được lấy rất sớm sau triệu chứng hay không.
Giờ lấy từng mẫu máuGiúp bác sĩ tính đúng khoảng cách giữa hai giá trị troponin.
Giờ trả kết quả, in phiếu hoặc nhận tin nhắnCho biết lúc có thông tin, có thể muộn hơn giờ lấy máu và không dùng thay mốc lấy mẫu.

Nếu đau tăng hoặc thấy khó thở trong khi chờ mẫu kế tiếp, báo ngay nhân viên y tế đang theo dõi. Không cần đợi đến đúng giờ lấy mẫu. Bác sĩ có thể đánh giá lại triệu chứng, đo dấu hiệu sinh tồn hoặc ghi lại điện tâm đồ trước khi có kết quả máu tiếp theo. Một lịch hẹn lấy máu không làm thay đổi việc xử trí triệu chứng mới.

Bác sĩ nhìn gì khi đặt hai kết quả cạnh nhau?

Trước hết là tên phép đo. Trên phiếu có thể gặp hs-cTnT (troponin T tim độ nhạy cao) hoặc hs-cTnI (troponin I tim độ nhạy cao). Sau đó là đơn vị, giá trị cụ thể, ngưỡng tham chiếu của phương pháp và khoảng thời gian giữa hai lần lấy mẫu. Mức thay đổi có ý nghĩa phụ thuộc phép xét nghiệm và quy trình mà cơ sở sử dụng. Không có một phép trừ áp dụng cho mọi loại máy và mọi bệnh nhân.

Một giá trị vượt giới hạn tham chiếu trên cho thấy có tổn thương cơ tim. Để xác định nhồi máu cơ tim, bác sĩ cần thêm bằng chứng về tình trạng thiếu máu cơ tim, chẳng hạn triệu chứng phù hợp, thay đổi trên điện tâm đồ hoặc bằng chứng hình ảnh. Nồng độ biến động theo thời gian có thể gợi ý tổn thương cấp. Tổn thương cấp vẫn có thể do nhiều nguyên nhân và cần được đánh giá trong bối cảnh người bệnh cụ thể.

Có người có nồng độ troponin cao kéo dài, chẳng hạn trong bối cảnh bệnh thận mạn hoặc bệnh tim sẵn có. Nếu hai kết quả gần nhau ít thay đổi, thông tin từ phiếu cũ đôi khi giúp bác sĩ hiểu mức nền. Tuy nhiên, người có bệnh nền vẫn có thể gặp biến cố mới. Khi có cơn đau khác thường, hãy trình bày triệu chứng mới thay vì chỉ báo “lần trước chỉ số này cũng cao”.

Vì sao vẫn cần điện tâm đồ nếu đã làm xét nghiệm máu?

Điện tâm đồ ghi hoạt động điện của tim tại thời điểm thực hiện. Một số thay đổi có thể dẫn đến quyết định điều trị khẩn dù chưa có kết quả troponin. Ngược lại, bản điện tâm đồ đầu tiên chưa cho thấy bất thường rõ cũng không giải đáp được mọi trường hợp đau ngực. Đó là lý do bác sĩ có thể vừa theo dõi điện tâm đồ, vừa lấy mẫu máu và thăm khám nhiều lần trong cùng một buổi.

Hãy kể điều đang xảy ra bằng ngôn ngữ tự nhiên: đau lúc gắng sức hay nghỉ ngơi, cảm giác ép nặng hay đau nhói, có lan lên hàm hoặc ra tay hay không, có kèm hụt hơi hay ngất hay không. Những chi tiết này giúp bác sĩ lựa chọn hướng đánh giá. Người bệnh không cần đợi cơn đau giống một mô tả điển hình mới báo nhân viên y tế.

Có thể ghép hai phiếu từ hai bệnh viện để tính mức tăng không?

Ví dụ, phiếu ở nơi đầu ghi hs-cTnI, còn nơi tiếp nhận ghi hs-cTnT. Dù cùng dùng đơn vị ng/L, đây là hai đại lượng khác nhau. Không lấy số thứ hai trừ số thứ nhất để kết luận cơ tim đã đỡ hay nặng hơn. Ngay cả với hai xét nghiệm troponin I, phương pháp và giới hạn tham chiếu của các cơ sở có thể khác. Bác sĩ tiếp nhận sẽ xem có thể đối chiếu phần nào và có cần thiết lập mốc theo dõi mới hay không.

Khi chuyển viện, nên mang đầy đủ từng phiếu có giờ lấy mẫu, tên xét nghiệm, đơn vị và khoảng tham chiếu, cùng các điện tâm đồ đã ghi. Nếu chỉ có bản chụp trên điện thoại, kiểm tra phần đầu hoặc chân trang còn đọc được giờ lấy máu. Một ảnh chụp cắt sát vào dòng tô đậm có thể làm mất chính dữ kiện cần để giải thích con số.

Sau khi về nhà, cần theo lịch nào?

Lịch lấy máu tại khoa cấp cứu phục vụ quyết định trong đợt đau ngực đang diễn ra. Khi được cho về, hãy xem giấy ra viện để biết cần tái khám ở đâu, vào thời điểm nào và dấu hiệu nào phải quay lại ngay. Không tự lập lịch lấy troponin tại nhà cách một hoặc hai giờ theo ví dụ trong bài. Dịch vụ lấy mẫu theo hẹn không có đầy đủ điều kiện để đánh giá và xử trí một cơn đau ngực cấp.

Nếu bác sĩ kê một xét nghiệm ngoại trú vì lý do cụ thể, giữ nguyên tên xét nghiệm trên đơn khi liên hệ Green Lab. Nếu cơn đau ngực mới xuất hiện hoặc quay lại kèm khó thở, vã mồ hôi hay choáng, hãy gọi cấp cứu thay vì chờ buổi hẹn. Khi sức khỏe đã ổn định, có thể nhờ bác sĩ giải thích chuỗi kết quả và lưu cùng hồ sơ để sử dụng khi tái khám.

Green Lab có trang thông tin về xét nghiệm troponin T độ nhạy cao. Nếu bác sĩ đã hẹn theo dõi ngoại trú, có thể liên hệ Green Lab để xác nhận loại mẫu và nơi thực hiện theo đơn.

Xác nhận điều kiện lấy mẫu; khi cần khám hoặc thực hiện thủ thuật, đến cơ sở y tế phù hợp.
Xác nhận điều kiện lấy mẫu; khi cần khám hoặc thực hiện thủ thuật, đến cơ sở y tế phù hợp.

Nguồn tham khảo: MedlinePlus – troponin và xét nghiệm lặp lại.

Đăng ký xét nghiệm tại Green Lab

Đau ngực nghi do tim cần được đánh giá cấp cứu, không chờ lấy máu tại nhà. Việc đo troponin nhiều lần phải theo kế hoạch của cơ sở đang thăm khám.

Phí lấy mẫu tận nơi tại Green Lab là 10.000đ/lần, chưa gồm tiền xét nghiệm. Khi đặt lịch, nhân viên báo tổng chi phí, hướng dẫn chuẩn bị và thời gian dự kiến trả kết quả theo danh mục đăng ký.

Liên hệ 1900 63 65 88 hoặc đặt lịch lấy mẫu tại nhà. Địa chỉ Green Lab: 76–78 Khâm Thiên, Văn Miếu – Quốc Tử Giám, Hà Nội.

    Đặt lịch nhanh

    GreenLab phục vụ tại các tỉnh thành: Lào Cai, Sơn La, Tuyên Quang, Thái Nguyên, Phú Thọ, Bắc Ninh, Hà Nội, Hải Dương, Hưng Yên, Ninh Bình, Thanh Hóa, Nghệ An, Hà Tĩnh, Quảng Trị, Đà Nẵng, Đắk Lắk, Hồ Chí Minh.