Zalo

Điện di huyết sắc tố: HbA, HbA2 và HbF trên phiếu là gì?

Kiến thức y khoa công thức máu đọc kết quả xét nghiệm Green Lab thalassemia xét nghiệm thiếu máu

HbA, HbA2 và HbF là ba dạng huyết sắc tố có thể xuất hiện trên cùng một phiếu điện di. HbA thường chiếm phần lớn ở người trưởng thành, HbA2 chiếm một phần nhỏ, còn HbF là dạng chủ yếu trong thời kỳ bào thai và giảm dần sau sinh. Muốn hiểu kết quả, hãy đọc tỷ lệ từng dạng cùng tuổi người được lấy máu, công thức máu và thông tin truyền máu gần đây.

Hình minh họa hồng cầu và protein huyết sắc tố cho bài điện di hemoglobin.

Trước khi nhìn cờ tăng giảm, hãy tìm đơn vị của dòng Hb

Hemoglobin nằm trong hồng cầu và vận chuyển oxy. Trên công thức máu, Hb hoặc HGB thường được báo bằng g/L hoặc g/dL, thể hiện nồng độ hemoglobin. Điện di huyết sắc tố phân biệt các thành phần hemoglobin và thường báo tỷ lệ phần trăm của từng thành phần.

Ví dụ, HbA chiếm 96% nghĩa là dạng HbA chiếm khoảng 96 phần trong mỗi 100 phần hemoglobin được phân tích. Đây là tỷ lệ thành phần, khác với nồng độ Hb trên công thức máu. Khi khám thiếu máu, cần mang cả hai loại kết quả nếu đã làm.

Ba dòng thường gặp trên phiếu điện di huyết sắc tố
Phân đoạnĐiều cần nhìnThông tin giúp bác sĩ giải thích
HbADạng chiếm ưu thế ở đa số người trưởng thành.Tuổi, các phân đoạn còn lại và tiền sử nhận hồng cầu từ người cho.
HbA2Một phân đoạn nhỏ. Tăng tỷ lệ có thể gợi ý mang gen beta-thalassemia.MCV, MCH, tình trạng sắt, phương pháp xét nghiệm và phần nhận xét.
HbFHuyết sắc tố bào thai, còn chiếm tỷ lệ cao ở trẻ sơ sinh.Tuổi khi lấy mẫu. Ở người lớn, đọc cùng HbA2 và toàn bộ kiểu phân bố.
Trước khi nhìn cờ tăng giảm, hãy tìm đơn vị của dòng Hb.
Trước khi nhìn cờ tăng giảm, hãy tìm đơn vị của dòng Hb.

Vì sao phiếu của trẻ sơ sinh không thể so với phiếu của bố mẹ?

Trong thời kỳ bào thai, hồng cầu chủ yếu sử dụng HbF. Sau sinh, quá trình tạo huyết sắc tố thay đổi và HbA dần chiếm ưu thế. Một mẫu của trẻ trong những ngày đầu đời vì vậy có thành phần khác với mẫu của trẻ lớn hoặc người trưởng thành. Lấy khoảng tham chiếu của người lớn để đánh dấu kết quả của trẻ có thể biến một đặc điểm sinh lý thành một nỗi lo không cần thiết.

Chẳng hạn, hai phiếu của mẹ và con đều có dòng “phát hiện HbF”. Riêng sự xuất hiện của dòng chữ này chưa nói hai người có cùng tình trạng. Với trẻ, bác sĩ cần biết trẻ bao nhiêu ngày hoặc tháng tuổi khi lấy mẫu và mục đích là sàng lọc sơ sinh hay đánh giá thiếu máu. Với mẹ, bác sĩ đọc tỷ lệ thực đo cùng các phân đoạn khác. Nếu gia đình được hẹn làm xét nghiệm xác nhận sau sàng lọc, hãy giữ lịch đó và mang theo bản kết quả ban đầu.

HbA2 tăng thì đã xác định được mang gen thalassemia chưa?

Khi hồng cầu nhỏ và nhược sắc, bác sĩ thường tìm nguyên nhân bằng cách đặt các xét nghiệm cạnh nhau. MCV phản ánh kích thước trung bình của hồng cầu, còn MCH cho biết lượng huyết sắc tố trung bình trong một hồng cầu. Nếu các chỉ số này thấp và HbA2 tăng, bác sĩ có cơ sở xem xét khả năng mang gen beta-thalassemia. Giá trị của nhận định phụ thuộc vào tổ hợp kết quả, khoảng tham chiếu và bối cảnh của người được xét nghiệm.

Trường hợp HbA2 ở sát ngưỡng có thể khó giải thích hơn một kết quả tăng rõ. Thiếu sắt nặng và một số biến thể huyết sắc tố có thể làm việc nhận diện người mang gen phức tạp hơn. Bác sĩ có thể cần thêm thông tin về dự trữ sắt hoặc một xét nghiệm xác nhận. Không nên tự uống sắt chỉ vì đọc thấy cụm từ “hồng cầu nhỏ”, cũng không nên bỏ qua khả năng thiếu sắt chỉ vì trong gia đình đã có người mang gen.

Một số người mang gen alpha-thalassemia vẫn có điện di huyết sắc tố gần như bình thường. Nếu hồng cầu nhỏ kéo dài hoặc gia đình có kết quả di truyền liên quan, cần báo bác sĩ. Xét nghiệm gen có thể được chỉ định để xác định bất thường chưa thể hiện rõ trên điện di.

Đã truyền máu thì cần nói gì với nơi lấy mẫu?

Sau truyền hồng cầu, mẫu máu có thể chứa cả hồng cầu của người nhận và người cho. Phòng xét nghiệm đo những gì thực sự hiện diện trong mẫu, nên tỷ lệ các phân đoạn có thể khác với thành phần vốn có của người được xét nghiệm. Một kết quả trông gần khoảng tham chiếu sau truyền máu vì thế có thể cần được giải thích khác với kết quả của chính người đó trước khi truyền.

Hãy ghi ngày truyền máu gần nhất và cho biết đã truyền những đợt nào nếu còn nhớ. Nếu có phiếu lấy trước khi truyền, đánh dấu rõ ngày lấy mẫu và mang cả hai bản. Khi không nhớ ngày, giấy ra viện hoặc hồ sơ điều trị thường hữu ích hơn một mốc thời gian đoán chừng. Bác sĩ sẽ cân nhắc thời điểm kiểm tra lại hoặc phương pháp bổ sung theo mục đích xét nghiệm, nhất là khi đang cần tư vấn thai kỳ.

Cần mang gì khi hai vợ chồng cùng làm xét nghiệm?

Mang hồ sơ riêng của cả hai người, gồm công thức máu, điện di huyết sắc tố và kết quả gen nếu đã có. Bác sĩ cần xác định tình trạng mang gen của từng người trước khi tư vấn nguy cơ di truyền cho con hoặc chỉ định kiểm tra bổ sung.

Nếu người thân từng được chẩn đoán thalassemia, hãy mang kết luận ghi rõ thể bệnh hoặc tên biến thể nếu được phép. Thông tin “nhà có người thiếu máu” có giá trị gợi ý nhưng chưa xác định nguyên nhân. Khi nhận báo cáo có một phân đoạn ngoài HbA, HbA2 và HbF, giữ nguyên ký hiệu cùng nhận xét của phòng xét nghiệm. Một ký hiệu nghi ngờ có thể cần phương pháp khác để xác nhận danh tính.

Trước khi lấy mẫu và sau khi nhận phiếu

Xét nghiệm đơn lẻ thường không cần nhịn ăn. Nếu đơn có thêm xét nghiệm khác, nên hỏi hướng dẫn cho cả buổi lấy máu. Cung cấp tuổi, lý do làm xét nghiệm và tiền sử truyền máu ngay khi đăng ký. Sau khi nhận phiếu, kiểm tra thông tin người được lấy mẫu, ngày lấy, tỷ lệ các phân đoạn và mục kết luận. Đừng cắt bỏ phần cuối phiếu khi chụp gửi bác sĩ, vì đó thường là nơi ghi giới hạn kỹ thuật hoặc đề nghị kiểm tra tiếp.

Xem thông tin xét nghiệm điện di huyết sắc tố tại Green Lab. Khi cần đặt lịch lấy mẫu xét nghiệm tận nơi, gửi tên xét nghiệm trên đơn và khung giờ bác sĩ yêu cầu để trung tâm xác nhận.

Khi công thức máu có bất thường, giữ phiếu kết quả và thông tin triệu chứng để kiểm tra theo hẹn.
Khi công thức máu có bất thường, giữ phiếu kết quả và thông tin triệu chứng để kiểm tra theo hẹn.

Nguồn tham khảo: MedlinePlus – điện di hemoglobin.

Đăng ký xét nghiệm tại Green Lab

Với xét nghiệm di truyền, Green Lab có tư vấn sau kết quả để giải thích phạm vi và ý nghĩa báo cáo.

Phí lấy mẫu tận nơi tại Green Lab là 10.000đ/lần, chưa gồm tiền xét nghiệm. Khi đặt lịch, nhân viên báo tổng chi phí, hướng dẫn chuẩn bị và thời gian dự kiến trả kết quả theo danh mục đăng ký.

Liên hệ 1900 63 65 88 hoặc đặt lịch lấy mẫu tại nhà. Địa chỉ Green Lab: 76–78 Khâm Thiên, Văn Miếu – Quốc Tử Giám, Hà Nội.

    Đặt lịch nhanh

    GreenLab phục vụ tại các tỉnh thành: Lào Cai, Sơn La, Tuyên Quang, Thái Nguyên, Phú Thọ, Bắc Ninh, Hà Nội, Hải Dương, Hưng Yên, Ninh Bình, Thanh Hóa, Nghệ An, Hà Tĩnh, Quảng Trị, Đà Nẵng, Đắk Lắk, Hồ Chí Minh.