Zalo

Vitamin B12 khi tê bì tay chân: vì sao cần xem cả công thức máu?

Kiến thức y khoa công thức máu Green Lab xét nghiệm vi chất
Người phụ nữ có cảm giác tê tay minh họa bài viết về xét nghiệm vitamin B12

Tê bì tay chân có thể liên quan đến thiếu vitamin B12, nhưng có nhiều nguyên nhân khác. Công thức máu giúp bác sĩ tìm thiếu máu hoặc hồng cầu to đi kèm, còn xét nghiệm B12 cung cấp thông tin về tình trạng vitamin. Hemoglobin và MCV trong khoảng tham chiếu vẫn chưa loại trừ thiếu B12 có biểu hiện thần kinh. Nếu tê hoặc yếu đột ngột một bên người, méo miệng hay nói khó, cần gọi cấp cứu ngay thay vì chờ đo vitamin.

Vì sao bác sĩ quan tâm cả cảm giác ở chân tay và kích thước hồng cầu?

Vitamin B12 tham gia tạo tế bào máu và duy trì hoạt động của hệ thần kinh. Thiếu vitamin này có thể biểu hiện ở một trong hai hệ hoặc ở cả hai. Có người đi khám vì mệt, phát hiện hồng cầu to trên công thức máu. Người khác lại chú ý đến cảm giác kiến bò, giảm cảm giác ở bàn chân hoặc bước đi kém vững dù chưa được thông báo có thiếu máu. Hỏi kỹ biểu hiện giúp bác sĩ nhận ra những trường hợp chỉ nhìn phiếu máu dễ bỏ sót.

Hb hay HGB là nồng độ hemoglobin; MCV là thể tích trung bình của hồng cầu. MCV tăng không khẳng định thiếu B12 vì thiếu folate, một số thuốc và các bệnh lý khác cũng có thể gây hồng cầu to. Bác sĩ cần đọc các chỉ số cùng nhau, nhất là khi có nhiều nguyên nhân thiếu máu phối hợp.

Cần nhìn thêm gì khi có tê bì và đã làm công thức máu?
Tình huốngĐiều cần trao đổi khi khám
Tê kéo dài, Hb và MCV chưa bất thườngMô tả phân bố và diễn biến tê, tiền sử ăn uống, dùng thuốc hoặc phẫu thuật tiêu hóa. Bác sĩ đánh giá nguyên nhân thần kinh và nhu cầu đo B12.
MCV cao, có hoặc chưa có thiếu máuMang phiếu gốc để đối chiếu B12, folate và các nguyên nhân hồng cầu to khác.
B12 ở vùng chưa rõ ý nghĩa, triệu chứng vẫn tiếp diễnHỏi về xét nghiệm bổ sung hoặc khám chuyên khoa phù hợp với bệnh cảnh.
Triệu chứng xuất hiện đột ngột, kèm yếu liệt hoặc nói khóGọi cấp cứu. Ghi lại lúc cuối cùng còn bình thường nếu biết.
Vì sao bác sĩ quan tâm cả cảm giác ở chân tay và kích thước hồng cầu.
Vì sao bác sĩ quan tâm cả cảm giác ở chân tay và kích thước hồng cầu.

Kể triệu chứng tê như thế nào để bác sĩ dễ định hướng?

Thay vì chỉ ghi “tê tay chân”, hãy xác định vùng đầu tiên có triệu chứng: đầu ngón chân hai bên, một bàn tay, vài ngón hay cả một bên cơ thể. Ghi thời điểm xuất hiện, tê liên tục hay từng lúc, có yếu cơ, đau cổ lưng hoặc vấp ngã không. Nếu việc cài cúc áo, cầm đồ nhỏ hoặc đi trong tối trở nên khó hơn trước, hãy nói rõ thay đổi đó. Đây là thông tin từ sinh hoạt thực, không đòi hỏi người bệnh tự thực hiện nghiệm pháp tại nhà.

Ví dụ, một người tê hai bàn chân tăng dần qua nhiều tuần, từng phẫu thuật dạ dày và gần đây bước đi kém vững. Người khác chỉ tê một vài ngón khi giữ cổ tay ở một tư thế nhất định. Hai người cùng hỏi có nên bổ sung B12, nhưng bác sĩ cần khám theo hai hướng khác nhau. Yếu tố dinh dưỡng hoặc hấp thu đáng được xem xét ở người đầu. Người thứ hai có thể cần kiểm tra chèn ép thần kinh hoặc nguyên nhân khác theo kết quả khám.

Vì sao phải hỏi chế độ ăn, phẫu thuật và thuốc đang dùng?

B12 có trong thực phẩm nguồn gốc động vật và một số thực phẩm tăng cường vitamin. Người ăn hoàn toàn thực vật mà không có nguồn bổ sung phù hợp có thể thiếu B12 theo thời gian. Tuy nhiên, ăn thịt cá thường xuyên cũng không loại trừ vấn đề nếu quá trình hấp thu bị ảnh hưởng. Một số phẫu thuật dạ dày hoặc ruột, viêm dạ dày tự miễn và bệnh tiêu hóa có thể làm thay đổi khả năng hấp thu vitamin này.

Khi đi khám, mang tên các thuốc dùng dài ngày, đặc biệt metformin hoặc thuốc giảm tiết acid dạ dày nếu đang sử dụng. Những thông tin này giúp đánh giá nguy cơ và định hướng tìm nguyên nhân; không nên tự ngưng thuốc điều trị đái tháo đường hoặc bệnh dạ dày để chuẩn bị xét nghiệm. Nếu đã có hồ sơ phẫu thuật, phần ghi tên phẫu thuật thường hữu ích hơn câu “đã mổ bụng”, vì những đoạn tiêu hóa khác nhau có vai trò khác nhau.

B12 gần ngưỡng thì có cần xét nghiệm thêm?

Khi kết quả B12 chưa đủ rõ và triệu chứng phù hợp, bác sĩ có thể cân nhắc acid methylmalonic, thường viết tắt MMA. Đây là một chỉ dấu chuyển hóa giúp bổ sung thông tin về thiếu B12 trong một số trường hợp. Chức năng thận cũng có thể ảnh hưởng kết quả MMA. Việc có cần làm thêm và chọn phương pháp nào phụ thuộc kết quả ban đầu, triệu chứng, tiền sử cùng khả năng cần điều trị sớm.

Nếu người bệnh có dấu hiệu thần kinh đáng lo, việc đợi đủ mọi xét nghiệm có thể không phù hợp. Bác sĩ có thể quyết định xử trí dựa trên tình trạng lâm sàng và hồ sơ hiện có. Khi tê tiến triển, xuất hiện yếu hoặc mất thăng bằng, cần liên hệ nơi khám để đánh giá sớm hơn lịch hẹn. Không tự dùng liều bổ sung kéo dài để thử xem triệu chứng có hết rồi mới đi khám.

Hemoglobin, MCV và ferritin giúp bác sĩ đối chiếu tình trạng thiếu máu và dự trữ sắt.
Hemoglobin, MCV và ferritin giúp bác sĩ đối chiếu tình trạng thiếu máu và dự trữ sắt.

Đã uống hoặc tiêm B12 trước khi lấy máu thì sao?

Ghi tên sản phẩm, hàm lượng mỗi viên hoặc mũi tiêm, ngày dùng gần nhất và lý do dùng. Nếu vừa bắt đầu bổ sung, báo thời điểm bắt đầu so với ngày xuất hiện tê. Sản phẩm chứa B12 có thể làm thay đổi nồng độ đo được và khiến việc suy ngược tình trạng trước điều trị khó hơn. Vì thế, bác sĩ thường muốn biết kết quả cũ nếu máu từng được lấy trước liều đầu.

Khi đặt lịch tại Green Lab, đối chiếu đúng tên trên đơn; B12 toàn phần và các phép khảo sát bổ sung không phải lúc nào cũng có cùng mục đích. Hỏi hướng dẫn chuẩn bị cho toàn bộ các xét nghiệm cùng buổi, đặc biệt nếu đơn còn có mục yêu cầu nhịn ăn. Trường hợp đang được kê B12, không tự dừng thuốc chỉ để có một phiếu xét nghiệm khác.

Khi tái khám, mang phiếu ban đầu cùng ghi chú về khả năng đi lại, cầm nắm và vùng tê hiện tại. Nếu công thức máu cải thiện nhưng triệu chứng thần kinh còn hoặc nặng thêm, cần báo điều đó. Diễn biến của một chỉ số máu không thay thế việc bác sĩ khám lại chức năng thần kinh và xem xét các nguyên nhân khác.

Xem thông tin xét nghiệm vitamin B12 tại Green Lab. Khi cần đặt lịch lấy mẫu xét nghiệm tận nơi, gửi tên xét nghiệm trên đơn và khung giờ bác sĩ yêu cầu để trung tâm xác nhận.

Nguồn tham khảo: MedlinePlus – xét nghiệm vitamin B.

Đăng ký xét nghiệm tại Green Lab

Phí lấy mẫu tận nơi tại Green Lab là 10.000đ/lần, chưa gồm tiền xét nghiệm. Khi đặt lịch, nhân viên báo tổng chi phí, hướng dẫn chuẩn bị và thời gian dự kiến trả kết quả theo danh mục đăng ký.

Liên hệ 1900 63 65 88 hoặc đặt lịch lấy mẫu tại nhà. Địa chỉ Green Lab: 76–78 Khâm Thiên, Văn Miếu – Quốc Tử Giám, Hà Nội.

    Đặt lịch nhanh

    GreenLab phục vụ tại các tỉnh thành: Lào Cai, Sơn La, Tuyên Quang, Thái Nguyên, Phú Thọ, Bắc Ninh, Hà Nội, Hải Dương, Hưng Yên, Ninh Bình, Thanh Hóa, Nghệ An, Hà Tĩnh, Quảng Trị, Đà Nẵng, Đắk Lắk, Hồ Chí Minh.