Zalo

Xét nghiệm rubella trước mang thai: phân biệt IgG và IgM

Kiến thức y khoa đọc kết quả xét nghiệm Green Lab sức khỏe sinh sản
Cặp đôi trẻ trao đổi kế hoạch kiểm tra sức khỏe trước mang thai tại nhà.

Trước mang thai, rubella IgG được dùng để đánh giá bằng chứng miễn dịch. IgM dành cho những trường hợp bác sĩ nghi nhiễm gần đây. Xét nghiệm IgM thường quy ở người khỏe mạnh, không có triệu chứng có thể gây khó diễn giải do nguy cơ dương tính giả.

Trước khi chọn IgG hay IgM, hãy xác định lý do đi xét nghiệm

Một người chuẩn bị mang thai, đang khỏe và muốn kiểm tra lại sổ tiêm có nhu cầu khác với người vừa tiếp xúc gần với ca rubella và bắt đầu sốt, phát ban. Người thứ nhất cần bác sĩ xem bằng chứng miễn dịch và tư vấn tiêm chủng nếu phù hợp. Người thứ hai cần được đánh giá về khả năng mắc bệnh, thời điểm tiếp xúc và nguy cơ lây cho người khác. Nếu đã mang thai, hãy nói rõ ngay từ khi liên hệ cơ sở y tế.

Phân biệt hai tình huống này giúp tránh chọn thêm IgM chỉ vì trên danh mục xét nghiệm có cả hai dòng. Khi gửi yêu cầu, có thể ghi rõ “đang chuẩn bị mang thai, muốn kiểm tra miễn dịch” hoặc “đã có thai, vừa tiếp xúc với người nghi mắc rubella”. Nếu có chỉ định từ bác sĩ, hãy gửi đúng tên phép thử trên đơn và ngày bác sĩ muốn lấy mẫu.

Trước khi chọn IgG hay IgM, hãy xác định lý do đi xét nghiệm.
Trước khi chọn IgG hay IgM, hãy xác định lý do đi xét nghiệm.

Kháng thể rubella IgG và IgM khác nhau như thế nào?

Cả IgG và IgM đều là kháng thể được tìm trong mẫu máu. IgG có thể tồn tại lâu sau khi cơ thể đáp ứng với vắc xin hoặc nhiễm virus tự nhiên. Kết quả IgG dương tính phù hợp với ngưỡng của phòng xét nghiệm thường được xem là bằng chứng miễn dịch. Chỉ một lần đo IgG không cho biết chính xác kháng thể hình thành từ năm nào hay sau lần tiêm nào.

IgM có thể xuất hiện khi mới nhiễm rubella, nhưng cũng có thể xuất hiện sau tiêm vắc xin. Một số kết quả dương tính còn có thể do phản ứng chéo. Bởi vậy, khi đang tìm nguyên nhân sốt phát ban, bác sĩ cần biết ngày bắt đầu triệu chứng, ngày tiếp xúc, ngày tiêm gần nhất và ngày lấy máu. Một chữ “dương tính” tách khỏi các mốc này không xác định được thời điểm nhiễm.

Chọn câu hỏi phù hợp khi đọc phiếu rubella
Điều muốn biếtThông tin có ích
Đã có bằng chứng miễn dịch chưa?Xem kết quả rubella IgG và hồ sơ tiêm chủng cùng bác sĩ trước mang thai.
Phát ban gần đây có liên quan đến rubella?Bác sĩ đánh giá triệu chứng, tiền sử tiếp xúc và thời điểm lấy mẫu để chọn xét nghiệm phù hợp.
Vừa tiêm vắc xin, đọc phiếu thế nào?Mang ngày tiêm và tên vắc xin. Một số phản ứng kháng thể sau tiêm có thể làm việc xác định nhiễm gần đây khó hơn.
Đang mang thai và có IgM dương tính?Liên hệ bác sĩ sản khoa để đánh giá và xác nhận khi cần. Riêng dòng IgM chưa cho biết tình trạng của thai.

Nếu IgG âm tính hoặc nằm ở vùng chưa xác định

Trước hết, hãy đọc mục nhận định do phòng xét nghiệm ghi cho chính mẫu đó. Phiếu có thể dùng chữ “âm tính”, “chưa xác định” hoặc ghi một giá trị cùng đơn vị và ngưỡng diễn giải. Kết quả ở vùng chưa xác định không nên được tự làm tròn thành dương tính. Khi chuyển nơi khám, lưu bản đầy đủ thay vì chỉ nhắn cho bác sĩ một con số thiếu đơn vị.

Với người chưa mang thai và chưa có bằng chứng miễn dịch rõ, bước tiếp theo là mang phiếu và sổ tiêm đến cơ sở tư vấn trước mang thai. Nhân viên y tế sẽ kiểm tra các liều đã tiêm, xem có phù hợp để tiêm vắc xin chứa thành phần rubella hay không và tư vấn kế hoạch mang thai sau tiêm. Nếu nhớ đã tiêm nhưng thất lạc sổ, hãy nói rõ thông tin nào có giấy xác nhận, thông tin nào chỉ nhớ theo trí nhớ.

Khi đã mang thai, hướng xử trí khác với giai đoạn chuẩn bị. Vắc xin sống giảm độc lực phối hợp sởi, quai bị, rubella (MMR) không dùng trong thai kỳ. Hãy trao đổi với bác sĩ sản khoa về cách phòng tránh tiếp xúc và thời điểm đánh giá tiêm chủng sau sinh nếu cần. Một phiếu IgG âm tính là lý do để lập kế hoạch dự phòng; riêng phiếu đó không có nghĩa là người mẹ vừa mắc rubella.

Vì sao IgM dương tính đôi khi cần kiểm tra xác nhận?

Nếu không có triệu chứng hoặc tiếp xúc được ghi nhận nhưng IgM dương tính, bác sĩ cần đánh giá khả năng dương tính giả. Có thể phải kiểm tra bằng phương pháp khác hoặc làm xét nghiệm bổ sung. Không tự lặp cùng xét nghiệm ở nhiều nơi để kết luận nhiễm rubella.

Ở chiều ngược lại, khi mới xuất hiện triệu chứng, mẫu lấy quá sớm có thể chưa phát hiện được IgM. Nếu bác sĩ đang đánh giá một ca nghi ngờ, hãy giữ lịch tái khám hoặc lịch lấy mẫu tiếp theo dù phiếu đầu ghi âm tính. Một số trường hợp cần đánh giá thêm độ gắn kết của IgG để hỗ trợ phân biệt đáp ứng gần đây với đáp ứng đã lâu. Đây là xét nghiệm bác sĩ lựa chọn theo hoàn cảnh, không phải hạng mục mặc định mỗi khi kiểm tra miễn dịch.

Đọc đủ tên xét nghiệm, đơn vị và khoảng tham chiếu trên cùng một phiếu.
Đọc đủ tên xét nghiệm, đơn vị và khoảng tham chiếu trên cùng một phiếu.

Khi đã mang thai và nghi có tiếp xúc với rubella

Nếu biết vừa tiếp xúc với ca nghi mắc hoặc có sốt phát ban trong thai kỳ, hãy gọi ngay cho cơ sở sản khoa hoặc đơn vị y tế phụ trách. Thông báo trước khi đến để được hướng dẫn nơi khám và hạn chế tiếp xúc với các thai phụ khác. Không chờ đến lịch lấy mẫu tại nhà hoặc đợi phát ban rõ hơn mới liên hệ. Ngày tiếp xúc ước tính và tuổi thai tại thời điểm đó là hai thông tin nên có ngay trong cuộc gọi.

Nếu chưa nhớ chính xác thời điểm, có thể dùng lịch khám thai hoặc tin nhắn để xác định khoảng ngày và nói rõ đó là ước lượng. Mang phiếu siêu âm ghi tuổi thai, sổ tiêm và toàn bộ kết quả rubella cũ nếu có. Phân biệt ngày bác sĩ nhận phiếu với ngày mẫu máu được lấy. Khi xem diễn biến kháng thể, mốc có ý nghĩa là ngày lấy mẫu.

Hai phiếu của hai lần khám có thể so trực tiếp hay không?

Nếu một phiếu chỉ ghi IgG dương tính còn phiếu kia báo một giá trị bằng IU/mL, không thể tính mức tăng hay giảm từ hai cách báo này. Lần đầu không có con số để so. Nếu cả hai đều có số, cần xem đơn vị, phương pháp, ngày lấy máu và lý do xét nghiệm trước khi diễn giải. Với câu hỏi từng có bằng chứng miễn dịch trước thai kỳ hay chưa, chính bản IgG cũ có ngày rõ ràng có thể có giá trị hơn việc làm lại nhiều lần sau một lần tiếp xúc.

Ví dụ một cặp vợ chồng cùng đi khám tiền hôn nhân. Người chồng có phiếu IgG dương tính, còn người vợ chưa làm IgG và chỉ có phiếu IgM âm tính. Không thể dùng kết quả của chồng để suy ra miễn dịch của vợ, cũng không thể xem IgM âm tính của vợ là bằng chứng đã có miễn dịch. Nên xếp hồ sơ tiêm và kết quả xét nghiệm theo đúng từng người, rồi đưa hồ sơ của người dự định mang thai cho cơ sở tư vấn.

Nếu được hẹn tiêm MMR trước khi mang thai

Người chưa mang thai và có chỉ định tiêm thường được dặn tránh mang thai ít nhất 28 ngày sau tiêm MMR. Ghi ngày tiêm thực tế vào sổ, hỏi cơ sở tiêm chủng về lịch phù hợp nếu còn cần hoàn tất các liều theo hồ sơ cá nhân. Nếu vô tình tiêm khi chưa biết mình có thai hoặc có thai sớm sau tiêm, báo bác sĩ sản khoa về ngày tiêm và tuổi thai. Riêng việc tiêm nhầm thời điểm không phải chỉ định chấm dứt thai kỳ; gia đình nên được tư vấn trực tiếp để hiểu đúng tình huống.

Đặt lịch xét nghiệm rubella trước mang thai tại Green Lab

Khi có chỉ định kiểm tra miễn dịch trước mang thai, có thể gửi đúng tên rubella IgG hoặc các xét nghiệm được bác sĩ yêu cầu qua trang đặt lịch lấy mẫu xét nghiệm tận nơi của Green Lab. Báo địa chỉ, khung giờ mong muốn và hỏi điều kiện chuẩn bị cho cả đơn, nhất là khi còn có xét nghiệm đường huyết lúc đói làm cùng buổi. Xét nghiệm kháng thể rubella dùng mẫu máu; hãy giữ kết quả cùng sổ tiêm để mang đến buổi tư vấn trước thai kỳ.

Nguồn tham khảo: CDC – xét nghiệm huyết thanh Rubella và giới hạn của IgM.

Đăng ký xét nghiệm tại Green Lab

Phí lấy mẫu tận nơi tại Green Lab là 10.000đ/lần, chưa gồm tiền xét nghiệm. Khi đặt lịch, nhân viên báo tổng chi phí, hướng dẫn chuẩn bị và thời gian dự kiến trả kết quả theo danh mục đăng ký.

Liên hệ 1900 63 65 88 hoặc đặt lịch lấy mẫu tại nhà. Địa chỉ Green Lab: 76–78 Khâm Thiên, Văn Miếu – Quốc Tử Giám, Hà Nội.

    Đặt lịch nhanh

    GreenLab phục vụ tại các tỉnh thành: Lào Cai, Sơn La, Tuyên Quang, Thái Nguyên, Phú Thọ, Bắc Ninh, Hà Nội, Hải Dương, Hưng Yên, Ninh Bình, Thanh Hóa, Nghệ An, Hà Tĩnh, Quảng Trị, Đà Nẵng, Đắk Lắk, Hồ Chí Minh.