Non-HDL cholesterol là phần cholesterol còn lại sau khi lấy cholesterol toàn phần trừ HDL-C. Chỉ số này bao gồm cholesterol trong LDL và các hạt lipoprotein khác liên quan đến nguy cơ xơ vữa. Có thể tính trực tiếp nếu phiếu ghi đủ hai giá trị cùng đơn vị.

Tìm đúng hai số trước khi bấm máy tính
Để tính non-HDL, lấy cholesterol toàn phần trừ HDL-C của cùng lần xét nghiệm và cùng đơn vị. Không dùng triglycerid trong phép trừ này. Nếu phiếu có cả kết quả cũ, cần chọn đúng hai giá trị của lần hiện tại.
| Phiếu minh họa | Phép tính | Kết quả nên ghi lại |
|---|---|---|
| Toàn phần 5,4 và HDL-C 1,3 mmol/L | 5,4 trừ 1,3 | Non-HDL 4,1 mmol/L |
| Toàn phần 210 và HDL-C 50 mg/dL | 210 trừ 50 | Non-HDL 160 mg/dL |
| Toàn phần 5,4 mmol/L, chỉ có LDL-C | Thiếu giá trị HDL-C | Chưa tính được từ những dữ liệu đang có |
Hai hàng đầu là hai ví dụ độc lập. Số 160 ở hàng thứ hai không có nghĩa mức cholesterol cao gấp gần bốn mươi lần số 4,1 ở hàng đầu. Đơn vị mg/dL và mmol/L biểu diễn nồng độ theo hai thang khác nhau. Ghi đơn vị ngay sau kết quả tự tính giúp tránh nhầm khi đưa vào ứng dụng theo dõi, đặc biệt nếu mỗi năm khám ở một nơi.

Vì sao bác sĩ có thể xem thêm non-HDL khi đã có LDL-C?
Non-HDL bao gồm cholesterol trong LDL và các hạt lipoprotein khác có liên quan đến xơ vữa, như hạt tàn dư. Phạm vi này rộng hơn LDL-C, nên bác sĩ có thể xem thêm khi đánh giá nguy cơ tim mạch.
Một ví dụ: trên cùng phiếu có non-HDL 4,1 mmol/L và LDL-C 3,0 mmol/L. Hai giá trị có thể cùng đúng. Khoảng chênh không phải lượng mỡ đang bám trên thành mạch và không thể đổi thành phần trăm hẹp mạch. Phiếu máu mô tả các thành phần lipid đang lưu hành. Việc đánh giá một người có bệnh mạch vành hay cần thăm dò gì thêm phụ thuộc triệu chứng, tiền sử và thăm khám.
Khi triglycerid tăng, bác sĩ có thể quan tâm hơn đến cholesterol trong các hạt ngoài LDL. Triglycerid là một loại lipid khác và không tham gia trực tiếp vào phép trừ tính non-HDL. Không lấy cholesterol toàn phần trừ triglycerid, dù hai giá trị đứng liền nhau và cùng ghi mmol/L. Nếu cả LDL-C và non-HDL-C được phần mềm báo sẵn, hãy giữ nguyên hai dòng để bác sĩ xem trong bối cảnh đầy đủ của bộ mỡ máu.
Cùng cholesterol toàn phần, kết quả non-HDL có thể khác nhau
Hãy thử với hai bộ số minh họa, cùng có cholesterol toàn phần 5,2 mmol/L. Phiếu thứ nhất có HDL-C 1,2 mmol/L, cho non-HDL 4,0 mmol/L. Phiếu thứ hai có HDL-C 1,6 mmol/L, cho non-HDL 3,6 mmol/L. Sự khác biệt đến từ việc phần cholesterol trong HDL chiếm tỷ lệ khác nhau. Để tự tính ở nhà chỉ cần một phép trừ, nhưng để hiểu sự khác biệt có ý nghĩa gì cho sức khỏe thì cần thêm nhiều thông tin.
Nếu hai phiếu thuộc hai người, không nên xếp hạng ai “khỏe tim hơn” dựa vào hai kết quả này. Một người đã từng nhồi máu cơ tim sẽ được đánh giá khác người chưa có bệnh tim mạch. Huyết áp, hút thuốc, đái tháo đường và các thuốc đang dùng cũng ảnh hưởng đến quyết định theo dõi. Bác sĩ có thể đặt mục tiêu khác nhau dù giá trị xét nghiệm ban đầu trông giống nhau.
Cách so số đầu kỳ và số tái khám
Giả sử trước điều trị, cholesterol toàn phần là 6,0 và HDL-C là 1,2 mmol/L. Non-HDL ban đầu bằng 4,8 mmol/L. Lần sau, toàn phần 5,0 và HDL-C 1,4 mmol/L cho non-HDL 3,6 mmol/L. Mức giảm tuyệt đối là 1,2 mmol/L. Nếu bác sĩ đang theo dõi tỷ lệ giảm từ ban đầu, kết quả minh họa là 1,2 chia 4,8, tức 25%. Phần trăm này chỉ mô tả thay đổi giữa hai lần.
Khi so kết quả của chính mình, cần ghi ngày bắt đầu hoặc đổi thuốc giữa hai lần đo. Nếu lần đầu đã dùng thuốc được một thời gian, đó chưa chắc là mức trước điều trị mà bác sĩ muốn dùng làm mốc. Cũng nên giữ thông tin buổi lấy máu có nhịn ăn hay không, nhất là khi cần theo dõi triglycerid song song. Một phiếu đơn lẻ thiếu bối cảnh rất dễ dẫn đến nhận xét sai về hiệu quả điều trị.
Có cần nhịn ăn chỉ để tính non-HDL?
Bản thân phép tính dùng cholesterol toàn phần và HDL-C nên thường có thể áp dụng cho cả mẫu lấy khi chưa nhịn ăn. Tuy nhiên, cùng buổi có thể còn xét nghiệm khác yêu cầu nhịn ăn, hoặc bác sĩ muốn đánh giá lại triglycerid trong điều kiện cụ thể. Khi đã ăn sáng, hãy báo đúng điều kiện lấy mẫu. Để lần sau so được với lần trước, hỏi rõ bác sĩ muốn lặp lại toàn bộ bộ mỡ máu hay chỉ cần theo dõi một vài thành phần.
Ví dụ tính non-HDL cholesterol
Nếu cholesterol toàn phần là 5,4 mmol/L và HDL-C là 1,3 mmol/L thì non-HDL cholesterol bằng 4,1 mmol/L. Lấy đúng hai dòng từ cùng một lần xét nghiệm. Không dùng số của hai ngày khác nhau hoặc trừ hai giá trị khác đơn vị.
Non-HDL cholesterol được dùng thế nào khi tái khám?
Nếu phiếu chỉ ghi cholesterol toàn phần và LDL-C, hãy kiểm tra lại xem có dòng HDL-C hay không. LDL-C và HDL-C là hai mục khác nhau. Thiếu HDL-C thì chưa đủ dữ liệu cho phép trừ này. Khi ghi lại kết quả tự tính, giữ cả hai số ban đầu và đơn vị để bác sĩ tiện đối chiếu.
Không có một mức mục tiêu cá nhân dùng chung cho mọi người. Bác sĩ còn cân nhắc LDL-C, triglycerid, tiền sử tim mạch và các yếu tố nguy cơ khác. Phép tính trong ví dụ chỉ giúp nhận biết chỉ số, không phải một ngưỡng chẩn đoán hay chỉ định điều trị.
Khi phiếu ghi tỷ số cholesterol toàn phần/HDL-C
Phòng xét nghiệm có thể trả thêm tỷ số cholesterol toàn phần trên HDL-C. Với toàn phần 5,4 và HDL-C 1,3 mmol/L, phép chia cho kết quả khoảng 4,15, còn phép trừ cho non-HDL bằng 4,1 mmol/L. Trong ví dụ này hai số nhìn gần giống nhau, nhưng tỷ số không có đơn vị. Khi ghi vào sổ theo dõi, hãy chép cả tên phép tính để bác sĩ biết đang xem tỷ số hay nồng độ.

Chuẩn bị cho buổi lấy mẫu tại Green Lab
Khi đặt lịch xét nghiệm mỡ máu tại nhà, hỏi bác sĩ có yêu cầu lấy máu lúc đói cho lần theo dõi này không. Giữ lại cả phiếu để đối chiếu các thành phần và đơn vị ở lần tái khám.
Xem danh mục gói xét nghiệm mỡ máu và hướng dẫn đặt lịch lấy mẫu xét nghiệm tận nơi.
Nguồn tham khảo: MedlinePlus – cách đọc các thành phần cholesterol.
Đăng ký xét nghiệm tại Green Lab
Phí lấy mẫu tận nơi tại Green Lab là 10.000đ/lần, chưa gồm tiền xét nghiệm. Khi đặt lịch, nhân viên báo tổng chi phí, hướng dẫn chuẩn bị và thời gian dự kiến trả kết quả theo danh mục đăng ký.
Liên hệ 1900 63 65 88 hoặc đặt lịch lấy mẫu tại nhà. Địa chỉ Green Lab: 76–78 Khâm Thiên, Văn Miếu – Quốc Tử Giám, Hà Nội.