Zalo

eGFR và uACR: vì sao kiểm tra thận cần cả máu và nước tiểu?

Kiến thức y khoa chuẩn bị xét nghiệm đọc kết quả xét nghiệm Green Lab Xét nghiệm chức năng thận xét nghiệm nước tiểu
Người đàn ông cùng bác sĩ đối chiếu hai hồ sơ khi tư vấn kiểm tra thận.

eGFR ước tính khả năng lọc của thận; uACR đánh giá albumin trong nước tiểu so với creatinin cùng mẫu. eGFR còn tốt vẫn có thể đi cùng uACR tăng. Hai chỉ số giúp bác sĩ đánh giá những khía cạnh khác nhau của chức năng và tổn thương thận.

Tìm eGFR và uACR ở đâu trên phiếu xét nghiệm?

Trên phiếu sinh hóa máu, hãy tìm dòng “mức lọc cầu thận ước tính” hoặc “eGFR”, thường nằm gần kết quả creatinin. Trên phiếu nước tiểu, tìm “tỷ số albumin/creatinin”, có thể viết tắt là ACR hay uACR. Chữ “u” chỉ loại mẫu là nước tiểu. Nếu hai phiếu được trả vào hai ngày khác nhau, hãy nhìn ngày lấy mẫu để biết chúng có thuộc cùng đợt kiểm tra hay không.

Hai dòng cần tìm và cách nhận diện
Phiếu máuPhiếu nước tiểu
eGFR thường ghi bằng mL/phút/1,73 m².uACR thường ghi bằng mg/g hoặc mg/mmol creatinin.
Creatinin máu tính bằng µmol/L hoặc mg/dL là một dữ liệu dùng để ước tính eGFR.Albumin niệu tính bằng mg/L là nồng độ albumin. Cần thêm creatinin niệu trong cùng mẫu để tính tỷ số.

Nếu trên phiếu chỉ thấy “albumin 25 mg/L”, hãy giữ nguyên cách ghi đó khi trao đổi với bác sĩ. Một lít nước tiểu loãng và một lít nước tiểu cô đặc có thể chứa lượng albumin khác nhau. Tính tỷ số với creatinin giúp giảm ảnh hưởng của độ cô đặc. Vì vậy, đem số 25 mg/L đối chiếu ngay với ngưỡng 30 mg/g sẽ dẫn đến cách hiểu sai.

eGFR cho biết gì về khả năng lọc của thận?

Creatinin sinh ra trong hoạt động bình thường của cơ và được thận đào thải. Ở người trưởng thành, phòng xét nghiệm thường dùng creatinin máu cùng tuổi và giới tính để ước tính mức lọc cầu thận. Đơn vị mL/phút/1,73 m² biểu thị mức lọc đã quy về một diện tích cơ thể chuẩn. Vì thế, eGFR bằng 75 không có nghĩa là thận “chỉ còn 75%”.

Kết quả từ 60 đến 89 mL/phút/1,73 m² cần được đọc cùng uACR, các dấu hiệu tổn thương thận khác và những lần đo trước. Riêng khoảng này chưa đủ để xác định bệnh thận mạn. Nếu eGFR dưới 60, câu hỏi cần làm rõ là mức lọc mới giảm hay đã thấp trong thời gian dài. Một phiếu cách đây vài tháng có thể giúp bác sĩ trả lời câu hỏi đó ngay trong lần khám.

Khối lượng cơ cũng ảnh hưởng đến creatinin. Người tập sức mạnh có nhiều cơ và người cao tuổi bị mất cơ có thể có cùng mức lọc thực tế nhưng creatinin máu khác nhau. Khi con số ước tính có thể ảnh hưởng đến một quyết định điều trị, bác sĩ có thể cân nhắc đo thêm cystatin C để ước tính mức lọc chính xác hơn.

Xét nghiệm máu và nước tiểu hỗ trợ đánh giá các khía cạnh khác nhau của chức năng thận.
Xét nghiệm máu và nước tiểu hỗ trợ đánh giá các khía cạnh khác nhau của chức năng thận.

uACR bao nhiêu được xem là tăng?

Albumin là một loại protein có nhiều trong máu. Bình thường, thận giữ lại phần lớn albumin. Khi lượng albumin đi vào nước tiểu tăng và tình trạng này kéo dài, đó có thể là dấu hiệu tổn thương thận ngay cả khi eGFR còn cao. Bảng dưới dùng cho người trưởng thành. Hãy chọn đúng cột theo đơn vị in sau kết quả.

Các mức albumin niệu theo đơn vị trên phiếu
Mứcmg/gmg/mmol
A1 · Bình thường đến tăng nhẹDưới 30Dưới 3
A2 · Tăng vừa30 đến dưới 3003 đến dưới 30
A3 · Tăng nhiềuTừ 300Từ 30

Cùng ghi số 8, nhưng 8 mg/g nằm trong nhóm A1, còn 8 mg/mmol nằm trong nhóm A2. Hai cột là các ngưỡng phân nhóm lâm sàng. Khi so hai lần đo tại hai cơ sở dùng đơn vị khác nhau, hãy mang cả hai phiếu để được đối chiếu thay vì bỏ phần đơn vị rồi tính mức tăng giảm.

Hai ví dụ đọc eGFR và uACR cùng nhau

eGFR 92 và uACR 85 mg/g

Trong ví dụ minh họa này, eGFR là 92 mL/phút/1,73 m², còn uACR ở mức tăng vừa. Người đang theo dõi đái tháo đường có thể dễ bỏ qua phiếu nước tiểu vì thấy eGFR trên 90. Thông tin cần trao đổi với bác sĩ là lần đầu hay nhiều lần có albumin niệu tăng, hôm lấy mẫu có bị sốt hoặc vừa vận động nặng hay không. Bác sĩ có thể đề nghị xác nhận bằng mẫu nước tiểu buổi sáng.

eGFR 52 và uACR 12 mg/g

Ở ví dụ thứ hai, albumin niệu thuộc nhóm A1 nhưng eGFR đã dưới 60. Nếu lần trước eGFR cũng khoảng 52 và hai lần đo cách nhau ít nhất ba tháng, diễn biến này khác với trường hợp mới giảm từ 90 xuống 52 trong một đợt ốm. Với mức giảm mới xuất hiện, cần liên hệ bác sĩ sớm để đánh giá nguyên nhân. Mốc ba tháng dùng để xác định tính mạn, không phải thời gian phải chờ mới được khám.

Các số liệu trên chỉ minh họa cách đọc. Với phiếu thực tế, bác sĩ còn xem bệnh nền, huyết áp, thuốc đang dùng và diễn biến sức khỏe trong khoảng giữa hai lần xét nghiệm. Chỉ một cặp số chưa cho biết nguyên nhân tổn thương thận hay loại thuốc cần dùng.

Creatinin, eGFR và uACR cung cấp thông tin bổ sung khi đánh giá thận.
Creatinin, eGFR và uACR cung cấp thông tin bổ sung khi đánh giá thận.

Chuẩn bị mẫu thế nào để kết quả dễ diễn giải?

Với uACR, một mẫu nước tiểu tại một thời điểm thường đã đủ. Mẫu đầu buổi sáng được ưu tiên, nhất là khi cần xác nhận kết quả tăng ở mẫu lấy ngẫu nhiên. Nếu đã đi tiểu trước khi nhân viên đến, hãy hỏi lại nơi tiếp nhận về thời điểm lấy phù hợp. Chỉ thu nước tiểu 24 giờ khi có chỉ định riêng cho cách thu này.

Tránh vận động gắng sức trong 24 giờ trước khi lấy mẫu uACR. Nếu đang sốt, tiểu buốt, thấy máu trong nước tiểu hoặc đang hành kinh, hãy báo trước khi lấy mẫu. Những tình huống này có thể ảnh hưởng đến kết quả. Nơi tiếp nhận hoặc bác sĩ sẽ hướng dẫn thời điểm phù hợp với mục đích xét nghiệm và tình trạng hiện tại.

Khi nhận lọ đựng, hãy hỏi cách lấy mẫu giữa dòng, thời điểm bàn giao và cách bảo quản nếu phải chờ. Dùng dụng cụ do cơ sở hướng dẫn. Nếu buổi hẹn còn có xét nghiệm đường huyết hay xét nghiệm khác, cần hỏi yêu cầu nhịn ăn cho toàn bộ chỉ định. Việc tự ngừng thuốc để chuẩn bị xét nghiệm có thể ảnh hưởng đến điều trị đang thực hiện.

Mang gì khi tái khám hoặc đặt lịch lấy mẫu tại Green Lab?

Khi theo dõi, lưu eGFR và uACR cùng ngày lấy mẫu, đơn vị và thuốc đang dùng. Nếu hai chỉ số được đo ở hai ngày khác nhau, ghi rõ từng ngày. Không ghép kết quả cũ với kết quả mới thành một lần xét nghiệm.

Khi tái khám, có thể hỏi: “Dòng nào thay đổi so với lần trước?”, “Tôi có cần lấy lại mẫu nước tiểu đầu buổi sáng không?” và “Khi nào tôi cần kiểm tra lại?”. Mang theo phiếu cũ và danh sách thuốc, thực phẩm bổ sung đang dùng để bác sĩ có căn cứ trả lời cho chính lần khám đó.

Khi đặt lịch lấy mẫu xét nghiệm tận nơi tại Green Lab, có thể ghi nguyên chỉ định vào ô Ghi chú, chẳng hạn “creatinin máu để tính eGFR và tỷ số albumin/creatinin nước tiểu”. Nếu chọn theo gói, hãy xác nhận danh mục có đủ cả hai mục và hỏi trước về lọ lấy nước tiểu. Cách này giúp chuẩn bị đúng hai loại mẫu ngay từ lúc hẹn.

Đăng ký xét nghiệm tại Green Lab

Phí lấy mẫu tận nơi tại Green Lab là 10.000đ/lần, chưa gồm tiền xét nghiệm. Khi đặt lịch, nhân viên báo tổng chi phí, hướng dẫn chuẩn bị và thời gian dự kiến trả kết quả theo danh mục đăng ký.

Liên hệ 1900 63 65 88 hoặc đặt lịch lấy mẫu tại nhà. Địa chỉ Green Lab: 76–78 Khâm Thiên, Văn Miếu – Quốc Tử Giám, Hà Nội.

Nguồn tham khảo: NIDDK: vai trò của eGFR và albumin niệu.

    Đặt lịch nhanh

    GreenLab phục vụ tại các tỉnh thành: Lào Cai, Sơn La, Tuyên Quang, Thái Nguyên, Phú Thọ, Bắc Ninh, Hà Nội, Hải Dương, Hưng Yên, Ninh Bình, Thanh Hóa, Nghệ An, Hà Tĩnh, Quảng Trị, Đà Nẵng, Đắk Lắk, Hồ Chí Minh.